با توجه به اهمیت طرح‌های آبخیزداری از یک سو و اثرات گسترده ناشی انجام این طرح‌ها از سوی دیگر در مناطق روستایی، تحقیق توصیفی- همبستگی حاضر با هدف شناسایی و تحلیل اثر اجرای طرح‌های آبخیزداری در روستای ده‌جلال در استان زنجان صورت پذیرفت. جامعه آماری این تحقیق را تمامی سرپرستان خانوار روستای ده‌جلال و به تعداد 178 نفر تشکیل می‌دادند. براساس جدول کرجسی و مورگان (1970)، تعداد 120 نفر از آنان از طریق روش نمونه‌گیری تصادفی ساده برای انجام تحقیق انتخاب شدند. برای گردآوری داده‌ها از پرسشنامه استفاده گردید. روایی پرسشنامه با نظر پانلی از کارشناسان و پژوهشگران امور مشارکت و توسعه روستایی مورد تایید قرار گرفت. برای تعیین پایایی ابزار تحقیق پیش‌آزمون انجام گرفت که مقدار آلفای کرونباخ محاسبه شده برای هر یک از مقیاس-های اصلی پرسشنامه در حد مناسب (بیشتر از 75/0) بود. بمنظور تجزیه و تحلیل اطلاعات از نرم افزار SPSSWin18 استفاده شد. نتایج آمار توصیفی نشان داد که از نظر پاسخگویان مورد مطالعه پنج گویه "کاهش گل آلودگی آب‌های سطحی و افزایش کیفیت آب"، "بهبود سطح مشارکت مردم محلی در فعالیت‌ها"، "پیشگیری و کنترل فرسایش خاک"، "کاهش وقوع سیلاب‌ها در منطقه" و "افزایش منابع آب روستا (در چشمه، قنات و چاه‌ها)"، به ترتیب بیشترین میزان اولویت را کسب نموده‌اند. یافته‌های تحلیل عاملی حاکی از آن بود که اثر اجرای طرح‌های آبخیزداری در روستای ده‌جلال در چهار عامل محیط زیستی، اقتصادی، اجتماعی و اکولوژیکی قرار می‌گیرند که این چهار عامل در مجموع در حدود 18/71 درصد واریانس را تبیین می‌نمایند. نتایج این تحقیق می‌تواند در مدیریت اثربخش‌تر طرح‌های آبخیزداری در منطقه و در نتیجه پایدارسازی این طرح‌ها نقش بسزایی داشته باشد.

واژه‌های کلیدی: اثر طرح‌های آبخیزداری، مناطق روستایی، مدیریت حوزه آبخیز

متن کامل [PDF 642 kb]   (2670 دریافت)