fa قابلیت‌ سنجی سامانه‌های جمع‌آوری آب باران با هدف تأمین آب باغات دامنه‌ای در مناطق نیمه‌خشک مديريت حوزه های آبخيز مديريت حوزه های آبخيز پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-size:11px;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; تحقیق حاضر که با هدف بررسی قابلیت سامانه‌های جمع‌آوری آب باران در تولید رواناب به منظور تأمین قسمتی از آب مورد نیاز باغات در اراضی شیبدار به اجرا در آمده است، تلاشی نوآورانه جهت برقراری ارتباط نزدیک بین فعالیت‌های آبخیزداری و تولید محصولات باغی با رویکرد امنیت غذایی می‌باشد. برای این منظور<a name="OLE_LINK10"></a><a name="OLE_LINK9"> در استان چهارمحال و بختیاری تعداد 9 سامانه‌ی آبگیر مستطیل شکل به ابعاد 4&times;3 متر مربع با سه تیمار مدیریتی شامل سطح عایق</a></span></span> <span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">(پوشش پلاستیک و سنگریزه)، خاک لخت (جمع‌آوری پوشش سطحی سامانه) و شاهد</span></span> <span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">(زمین دست نخورده) و در قالب طرح آماری کاملاً تصادفی بر روی دامنه‌ای با شیب 20 درصد احداث گردید. در پایین دست هر سامانه، یک مخزن جهت جمع‌آوری و ذخیره رواناب‌ها تعبیه شد. در طول دوره آماربرداری، میزان بارش روزانه و حجم آب جمع‌آوری شده در داخل هر مخزن، بعد از هر واقعه بارش اندازه‌گیری گردید. نتایج مقایسه میانگین تیمارها نشان داد که تیمار عایق دارای بیشترین توان تولید رواناب بوده به طوری که میانگین رواناب در این تیمار، حدود 5 برابر تیمار <a name="OLE_LINK4"></a><a name="OLE_LINK3">جمع‌آوری پوشش سطحی و </a></span>5/17 برابر تیمار شاهد</span> <span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">(زمین دست نخورده) است. میانگین ضریب رواناب در تیمارهای عایق، جمع‌آوری پوشش سطحی و پوشش طبیعی به ترتیب برابر 3/64، 7/7 و 8/1 درصد محاسبه شد. همچنین نتایج نشان داد که بارش‌های کمتر از 5 میلی‌متر، تنها در سطوح عایق منجر به تولید رواناب شده است. لذا مزیت دیگر به کارگیری سطوح عایق را می‌توان در تولید رواناب در بارش‌های حداقل بر شمرد. این موضوع با توجه به فراوانی وقایع بارندگی با مقادیر کمتر از 5 میلیمتر در مناطق خشک و نیمه‌خشک، لزوم استفاده از سطوح عایق در استحصال آب باران در این مناطق را ضروری‌تر می‌سازد. بر این اساس استفاده از سطوح عایق همراه با تعبیه سامانه ذخیره رواناب حاصل از ماه‌های پرباران و توزیع آب ذخیره شده در ماه‌های خشک به منظور تأمین قسمتی از آب مورد نیاز باغات در اراضی شیبدار توصیه می‌گردد.</span></span></strong><br> &nbsp;<br> &nbsp;</div> <div style="text-align: justify;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; The present research has been executed in order to investigation of <a name="OLE_LINK15"></a><a name="OLE_LINK14">rainwater harvesting</a> systems capability in runoff generation for supplying part of water required for hillside orchards. It is an innovative effort to establish a close link between watershed management activities and the production of horticultural products with a food security approach. Towards this attempt, in Chaharmahal and Bakhtiary province, 9 rectangular rainwater harvesting systems with dimensions of 4 &times; 3 m² and 3 different managerial treatments (insulator surface, <a name="OLE_LINK24"></a><a name="OLE_LINK19"></a><a name="OLE_LINK50"></a><a name="OLE_LINK49">removed surface </a>and <a name="OLE_LINK56"></a><a name="OLE_LINK55">natural vegetation</a> cover) with 3 replicates and completely randomized design were made on a slope of 20 percent. At the end of each system, a reservoir has been installed to collect runoff coming from the plot. Rainfall amounts are estimated using a rain-gauge nearby and runoff volume was measured in the reservoir. Compare of the mean of treatments indicated that the system with <a name="OLE_LINK47"></a><a name="OLE_LINK46">insulator surface </a>has <a name="OLE_LINK26"></a><a name="OLE_LINK25">generated</a> the maximum runoff volume. The runoff <a name="OLE_LINK22"></a><a name="OLE_LINK21">volume</a> generated by insulator surface was 5 times that of removed surface and 17.5 times that of natural vegetation cover. The results showed that the mean runoff coefficient derived from <a name="OLE_LINK58"></a><a name="OLE_LINK57">the systems with </a><a name="OLE_LINK45"></a><a name="OLE_LINK44">insulator surface, </a>removed surface and natural vegetation cover were respectively 64.3, 7.7 and 1.8 percent. Also, the results showed that rainfall less than 5 mm has generated runoff only at insulator surface. Therefore, the other advantage of using insulator surfaces can be considered in the production of runoff in minimum rainfall. This issue, due to the frequency of rainfall events with values less than 5 mm in arid and semi-arid regions, makes it more necessary to use the insulator surfaces for harvesting of rainwater in these areas. So the use of insulator surfaces along with the installation of a runoff storage system and distribution of stored water in dry months is recommended to supply part of the water needed for hillside orchards.<br> &nbsp;<br> &nbsp;</div> استحصال آب باران, سامانه‌های سطوح آبگیر, سطوح عایق, ضریب رواناب, چهارمحال و بختیاری Rainwater Harvesting, Rainwater Catchment Systems, Insulator Surfaces, Runoff Coefficient, Chahrmahal and Bakhtiari 165 176 http://jwmr.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1427-1&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Nekooeimehr محمد نکویی مهر monekooeimehr@gmail.com 10031947532846009417 10031947532846009417 No Agricultural research, education and extension organisation تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی شهرکرد- مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان چهارمحال و بختیاری Seyed Naeim Emami سید نعیم امامی emami1348@yahoo.com 10031947532846009418 10031947532846009418 Yes Agricultural research, education and extension organisation تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی شهرکرد- مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان چهارمحال و بختیاری