fa ارزیابی روش‌های مختلف محاسبه تبخیر و تعرق پتانسیل گیاه مرجع در مقیاس سالانه در شمال شرق ایران هيدرولوژی هيدرولوژی پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11px;"><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; یکی از اساسی‌ترین فرایندهای متأثر از شرایط آب و هوایی و اقلیم در مقیاس‌های منطقه‌ای و جهانی که عامل اصلی کنترل‌کننده فعالیت‌های کشاورزی است، تبخیر و تعرق می‌باشد. ارزیابی دقیق تبخیر و تعرق در مدیریت آبیاری و منابع آب، مدل‌سازی اکوسیستم و ارزیابی‌های زیست‌محیطی و انرژی خورشیدی ضروری می‌باشد. به&shy; دلیل دشواری اندازه‌گیری تبخیر و تعرق واقعی به‌وسیله لایسیمتر و معادله بیلان آب در مزرعه، به‌طور معمول برای محاسبه آن از تبخیر و تعرق پتانسیل استفاده می‌شود. تاکنون روش‌های مختلفی برای محاسبه تبخیر و تعرق پتانسیل مورد استفاده قرارگرفته‌اند اما انتخاب روش مطلوب نظر به داده‌های در دسترس در مناطق مورد نظر دشوار می‌باشد. در این مطالعه به‌منظور تعیین بهترین روش محاسبه تبخیر و تعرق پتانسیل در استان خراسان رضوی سه روش محاسباتی بر مبنای درجه حرارت: روش‌های هارگریوز-سامانی، هامون و لیناکر و پنج روش محاسباتی بر مبنای تابش، روش‌های جنسن-هیز، ماکینک، مک گوئینز-بورنه و آبتیو، پریستلی-تیلور با روش تبخیر و تعرق پنمن مانتیث فائو در مقیاس سالانه در طول دوره آماری متفاوت با کمترین دوره آماری 11 سال و بالاترین دوره آماری 67 سال در سیزده ایستگاه هواشناسی در شمال شرق ایران با استفاده از شاخص‌های </strong><strong>ضریب همبستگی، بایاس نسبی، ریشه میانگین مربعات خطای نرمال شده و خطای نسبی</strong><strong> مورد مقایسه و ارزیابی قرار گرفتند. </strong><strong>نتایج آنالیز آماری نشان داد</strong> </span><strong><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"><span style="font-size:11px;">که کارایی روش‌های مختلف تخمین تبخیر و تعرق در مناطق مختلف متفاوت است. در بین روش‌های مورد مطالعه روش لیناکر تبخیر و تعرق را بیش برآورد و بقیه روش‌ها تبخیر و تعرق را در این مناطق کم برآورد می‌نمایند. در شهرستان درگز و گلمکان روش هارگریوز سامانی عملکردی مشابه روش فائو پنمن مانتیث نشان داد درحالی‌که در تربت‌جام و خواف روش لیناکر کارایی بهتری داشت. همچنین در مشهد. گناباد، روش هامون، در نیشابور روش جنسن هیز و در تربت حیدریه روش آبتیو کارایی بهتری را نشان دادند؛ اما در شهرستان‌های فریمان، کاشمر، سرخس، سبزوار و قوچان کلیه روش‌ها در مقایسه با روش فائو پنمن مانتیث عملکرد ضعیفی داشته به&shy; همین دلیل در این مناطق روش قابل‌قبول برای محاسبه تبخیر و تعرق روش فائو پنمن مانتیث در مقیاس سالانه می‌باشد.</span></span></span></strong></div> <div style="text-align: justify;">&nbsp;&nbsp; One of the most fundamental processes, which influence climate and weather, both global and local scales that a fact which gives it the status of agriculture, is Evapotranspiration (ET). In irrigation and water resources management, ecosystem modelers, environmental assessment and solar energy system, accurate assessment of evapotranspiration is essential. Potential evapotranspiration (ET) has commonly applied to calculate the actual evapotranspiration, which was difficult to estimate by lysimeter measurement and water balance approach under field conditions. Until now, many methods have reported to estimating ET, however, due to the availability of the observed data, it is difficult to choose the optimal method. In this study, to determination of the best potential evapotranspiration method for the Khorasan Razavi Province, three temperature-based methods, Hargreaves&ndash;Samani (HS), Hamon (HAM) and Linacre (LIN) and five radiation-based methods, Jensen-Haise (JH), Makkink (MAK), McGuinness and Bordne (MB), Abtew (ABT), and Priestley&ndash;Taylor (PT), were compared with PM at yearly scale, using long-term (11-67 years) data from 13 meteorology stations. Indicators, viz. The correlation coefficient (CC), Relative bias (BIAS), normalized root mean squared error (NRMSE) and Relative error(Re) were used to evaluate the performance of ET estimations by the above-mentioned eight methods. The results showed that the performance of the methods in ET estimation varied among regions; ET_LIN overestimated ET, while others underestimated. In Dargaz and Golmakan, ET_HS yielded similar estimations to that of ET_PM, while, in Torbate-jam and Khaf, ET_LIN showed better performances. Also in Mashhad and Gonabad, ET_HAM, in Neyshabour,<em> ET_JH</em> and in Torbat-e&nbsp;Heydarieh, ET_ABT showed better performances. But in Fariman, Kashmar, Sabzevar, Sarakhs and Quchan, all methods showed poor performance. It indicated that ET_PM is acceptable for ET simulation for the yearly timescale in these areas.&nbsp;&nbsp; <span dir="RTL"></span>&nbsp;<gwmw class="ginger-module-highlighter-mistake-type-3" id="gwmw-15817441523300707388408"></gwmw>​</div> تابش, تبخیر و تعرق پتانسیل, درجه حرارت, شمال شرق ایران, فائو پنمن مانتیث FAO-Penman-Monteith, Northestern Iran, Potential Evapotranspiration, Radiation, Temperature 199 209 http://jwmr.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1656-1&slc_lang=fa&sid=1 Zahra Shirmohammadi-Aliakbarkhani زهرا شیرمحمدی-علی اکبرخانی mshirmohamady@yahoo.com 100319475328460010215 100319475328460010215 Yes گروه مهندسی آب، مجتمع آموزش عالی تربت‌جام ، خراسان رضوی، ایران Seyed Farhad Saberali سید فرهاد صابرعلی sf.saberali@yahoo.com 100319475328460010216 100319475328460010216 No گروه علوم و مهندسی باغبانی، مجتمع آموزش عالی تربت‌جام، خراسان رضوی، ایران Mansoureh kouhi منصوره کوهی man_koohi@yahoo.com 100319475328460010217 100319475328460010217 No Climatological Research Institute (CRI) گروه پژوهشی مخاطرات و تغییر اقلیم، پژوهشکده اقلیم شناسی