fa پایش روند خشکسالی هواشناسی و هیدرولوژیکی در حوضه تجن استان مازندران ساير موضوعات وابسته به مديريت حوزه آبخيز ساير موضوعات وابسته به مديريت حوزه آبخيز پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="font-family:IRANsharp;"><span style="font-size:10pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA"><span style="color:black">چکیده مبسوط</span></span><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="color:black"></span></span></b></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA"><span style="color:black">مقدمه</span></span><span lang="FA"><span style="color:black"> و هدف</span></span></b><b><span lang="AR-SA"><span style="color:black">: </span></span></b><span lang="AR-SA"><span style="color:black">خشکسالی به</span></span><span dir="LTR" lang="AR-SA" style="font-size:8.0pt"><span style="color:black">&lrm;</span></span><span lang="AR-SA"><span style="color:black">عنوان یک پدیده اقلیمی از جمله مهم ترین مخاطرات طبیعی به</span></span><span dir="LTR" lang="AR-SA" style="font-size:8.0pt"><span style="color:black">&lrm;</span></span><span lang="AR-SA"><span style="color:black">شمار می‌رود که با شروع آهسته شناخته می‌شود و ممکن است اثرات متعددی بر هیدرولوژی، کشاورزی و شرایط اجتماعی-اقتصادی داشته باشد. پایش خشکسالی شامل شدت</span></span><span lang="FA"><span style="color:black"> آن</span></span><span lang="AR-SA"><span style="color:black">، توزیع مکانی و مدت آن است و به یک ورودی ضروری برای ایجاد مدیریت ریسک خشکسالی و برنامه کاهش آن تبدیل می‌شود. شاخص‌های خشکسالی زیادی در دهه‌های اخیر در مناطقی با ویژگی‌های اقلیمی متفاوت معرفی و به‌کار گرفته شده‌اند.</span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA"><span style="color:black">مواد و روش‌ها:</span></span></b><span lang="AR-SA"><span style="color:black"> در این مطالعه، خشکسالی هواشناسی و هیدرولوژیکی حوضه آبریز تجن در استان مازندران با استفاده از شاخص‌های بارش استاندارد شده (</span></span><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="color:black">SPI</span></span><span lang="AR-SA"><span style="color:black">) و جریان سطحی استاندارد شده (</span></span><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="color:black">SSI</span></span><span lang="AR-SA"><span style="color:black">) مورد ارزیابی و پایش قرار گرفت</span></span><span lang="FA"><span style="color:black">،</span></span> <span lang="AR-SA"><span style="color:black">به این منظور، داده‌های شش ایستگاه باران‌سنجی و هشت ایستگاه هیدرومتری در دوره زمانی 1399-1369، رفع نواقص و تکمیل شدند سپس آزمون همگنی و نرمال بودن روی آنها انجام شد. در نهایت روند خشکسالی هواشناسی و هیدرولوژیکی با دو شاخص مذکور بر مبنای آزمون من-کندال و تخمین‌گر شیب سن در نرم‌افزار </span></span><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="color:black">MAKESENS</span></span><span style="color:black"> تحلیل شد.</span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA"><span style="color:black">یافته‌ها: </span></span></b><span lang="AR-SA"><span style="color:black">نتایج نشان داد که شاخص </span></span><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="color:black">SPI</span></span><span lang="AR-SA"><span style="color:black"> در مقیاس یک ماهه دارای بیشترین عکس‌العمل نسبت به بارش است به</span></span><span dir="LTR" lang="AR-SA" style="font-size:8.0pt"><span style="color:black">&lrm;</span></span><span lang="AR-SA"><span style="color:black">طوری که کمترین میزان آن در ایستگاه کردخیل با مقدار 3/31- شدیدترین خشکسالی بوده که در فروردین ماه سال 1371 رخ داده است. از طرفی، همه ایستگاه‌های باران‌سنجی پدیده خشکسالی در آنها رخ داده و از نظر زمانی با گذر زمان شدت آن افزایش یافته است. با توجه به شاخص </span></span><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="color:black">SSI</span></span><span lang="AR-SA"><span style="color:black">، خشکسالی هیدرولوژیکی نیز در همه ایستگاه‌های هیدرومتری با شدت‌های مختلف رخ داده است. روند این شاخص‌ها نیز بیانگر افزایش شدت و فراوانی خشکسالی با گذشت زمان در حوضه آبریز مورد مطالعه بوده است.</span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA"><span style="color:black">نتیجه‌گیری: </span></span></b><span lang="AR-SA"><span style="color:black">در ایستگاه‌های دارابکلا و کردخیل شاخص </span></span><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="color:black">SPI</span></span><span style="color:black"> دارای بیشترین تعداد سال‌های وقوع و بیشترین شدت خشکسالی است. در ایستگاه دارابکلا فراوانی خشکسالی متوسط، شدید و خیلی شدید نیز نسبتاً بالا می‌باشد. خشکسالی خیلی خیلی شدید در ایستگاه اداره ساری از نظر فراوانی دارای بیشترین مقدار بوده که نشان می‌دهد بیشترین خطر وقوع خشکسالی در مناطق دشتی و جلگه‌ای حوضه وجود داشته است. نتایج روند با آزمون من-کندال بیانگر افزایش خشکسالی و کاهش بارندگی در حوضه آبریز تجن می‌باشد. با توجه به تغییرات اقلیمی، افزایش تقاضا به</span><span dir="LTR" lang="AR-SA" style="font-size:8.0pt"><span style="color:black">&lrm;</span></span><span lang="AR-SA"><span style="color:black">دلیل افزایش جمعیت و کاهش بارندگی، رخداد خشکسالی در آینده ممکن است با فروانی و شدت بیشتری رخ دهد که می‌تواند خسارات زیادی برای کشاورزی و سایر بخش‌های منطقه داشته باشد. شاخص </span></span><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="color:black">SSI</span></span><span lang="AR-SA"><span style="color:black"> در ایستگاه‌های هیدرومتری نشان دهنده کاهش جریان و وقوع خشکسالی هیدرولوژیکی در حوضه است.</span></span></span></span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="line-height:1;"><span style="font-size:10pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" times=""><b><span style="font-size:11.0pt"><span style="color:black">Extended Abstract</span></span></b></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" times=""><b><span style="font-size:11.0pt"><span style="color:black">Introduction and Objective:</span></span></b> <span style="font-size:11.0pt">Drought as a climatic phenomenon is considered as one of the most important natural hazards, which is known for its slow onset and may have multiple effects on hydrology, agriculture and socio-economic conditions. Drought monitoring includes its severity, spatial distribution, and duration, and becomes an essential input for establishing drought risk management and mitigation plans. Many drought indicators have been introduced and applied in recent decades in regions with different climatic characteristics.</span><span style="font-size:11.0pt"><span style="color:black"></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" times=""><b><span style="font-size:11.0pt"><span style="color:black">Material and Methods:</span></span></b><span style="font-size:11.0pt"><span style="color:black"> In this study, the meteorological and hydrological drought of Tajan watershed in Mazandaran province was evaluated and monitored using standardized precipitation index (SPI) and standardized streamflow index (SSI). For this purpose, firstly, the data of six stations Rain gauges and eight hydrometric stations were used in the period of 1990-2020, after removing the statistical deficiencies and completing the data of rainfall, flow rate, homogeneity and normality of the data. Finally, the meteorological and hydrological drought process was analyzed with the mentioned two indicators using Mann-Kendall test and Sen slope estimator in MAKESENS software</span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span 2="" mitra=""><span style="color:black">.</span></span></span><span style="font-size:11.0pt"><span style="color:black"></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" times=""><b><span style="font-size:11.0pt"><span style="color:black">Results:</span></span></b><span style="font-size:11.0pt"><span style="color:black"> The results showed that the SPI index has the highest response to rainfall on a one-month scale, so that its lowest value was at Kordkheil station with a value of -3.31, the most severe drought that occurred in April 2011. On the other hand, droughts have occurred in all rain gauge stations and their intensity has increased over time. According to the SSI index, hydrological drought has also occurred in all hydrometric stations with different intensities. The trend of these indicators also shows the increase in intensity and frequency of drought with the passage of time in the studied watershed</span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span 2="" mitra=""><span style="color:black">.</span></span></span><span style="font-size:11.0pt"><span style="color:black"></span></span></span></span></span><br> <b><span style="font-size:11.0pt"><span new="" roman="" times=""><span style="color:black">Conclusion:</span></span></span></b> <span style="font-size:11.0pt"><span new="" roman="" times="">In Darabkola and </span></span><span style="font-size:11.0pt"><span new="" roman="" times=""><span style="color:black">Kordkheil </span></span></span><span style="font-size:11.0pt"><span new="" roman="" times="">stations, the SPI index has the highest number of years of occurrence and the highest intensity of drought. In Darabkola station, the frequency of moderate, severe and very severe droughts are relatively high. Very, very severe drought in Edareh Sari station has the highest amount in terms of frequency, which indicates that there is the greatest risk of drought occurrence in the plains and plains of the basin. The results of the trend with the Mann-Kendall test indicate an increase in drought and a decrease in rainfall in the Tajan watershed. Due to climate changes, increase in demand due to increase in population and decrease in rainfall, the occurrence of drought in the future may occur with more frequency and intensity, which can cause great damage to agriculture and other parts of the region. The SSI index in hydrometric stations indicates the decrease in flow and the occurrence of hydrological drought in the basin.</span></span></span></span></div> آزمون من کندال, تجن, شاخص خشکسالی, SPI, SSI Drought Index, Mann-Kendall Test, SPI, SSI, Tajan Watershed 124 133 http://jwmr.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1866-1&slc_lang=fa&sid=1 Ali Habibzadeh Tilami علی حبیب زاده تیلمی ali_habibzadehtilami@yahoo.com 100319475328460013320 0009-0003-9008-4446 No Department of Watershed Management, Sari Agricultural Sciences and Natural Resources University گروه علوم و مهندسی آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری Kaka Shahedi کاکا شاهدی k.shadedi@sanru.ac.ir 100319475328460013321 100319475328460013321 Yes Department of Watershed Management, Sari Agricultural Sciences and Natural Resources University گروه علوم و مهندسی آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری Mahmood Habibnejad Roshan محمود حبیب نژاد روشن roshanbah@yahoo.com 100319475328460013322 100319475328460013322 No Department of Watershed Management, Faculty of Natural Resources, Sari Agricultural Sciences and Natural Resources University گروه علوم و مهندسی آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری