fa استفاده از شاخص سیستم‌های دینامیک غیرخطی برای طبقه‌بندی هیدرولوژیکی حوزه‌های آبخیز تخصصي Special پژوهشي Research <p><strong>یکی از چالش‌های پیش روی هیدرولوژیست‌ها یافتن یک روش</strong><strong> مناسب برای</strong><strong> طبقه&shy;‌بندی هیدرولوژیکی حوزه‌های آبخیز است. یک روش طبقه‌&shy;بندی مناسب می‌تواند در بسیاری از شاخه‌های علم هیدرولوژی مانند مدل‌سازی مؤثر واقع گردد. با توجه به پیچیدگی و غیرخطی بودن فرآیندهای هیدرولوژیکی، استفاده از نظریه آشوب که قادر به شناسایی رفتار سیستم‌های پیچیده می&shy;باشد، در طبقه&shy;‌بندی حوزه‌های آبخیز از سوی برخی محققین مطرح شده است. در این تحقیق امکان استفاده از این مفهوم در طبقه‌&shy;بندی 60 حوزه آبخیز کشور ایران (با استفاده از داده‌های روزانه رواناب) مورد بررسی قرار گرفته و از بعد محاط سیستم‌های دینامیکی شاخصی برای طبقه‌&shy;بندی حوزه‌های آبخیز استفاده شده است. با توجه به نتایج به دست آمده، می‌توان براساس معیار بعد محاط، ایستگاه‌ها را به گروه‌هایی با بعد زیاد (احتمالاتی)، بعد ماز سوی (قطعی- احتمالاتی) و بعد کم (قطعی) طبقه&shy;بندی نمود. نتایج حاکی از آن است که هر چند نوعی شباهت و هموژنی در برخی نواحی و اقلیم‌ها قابل مشاهده است، اما با توجه به محدوده مکانی یک </strong><strong>حوزه آبخیز</strong><strong> نمی‌توان نسبت به تعلق آن حوزه به یک گروه خاص اظهار نظر کرد و بعد محاط می‌تواند معیاری برای طبقه&shy;بندی حوزه‌های آبخیز مورد استفاده قرار گیرد.</strong></p> <p>One of the challenges for hydrologists is finding a new method for hydrologic classification of catchments. An appropriate classification method can be effective in many branches of hydrologic science like modeling. To deal with the complexity and nonlinearity of hy<a name="_GoBack"></a>drologic processes, some researchers have proposed using the chaos theory for catchment classification. In this research, possibility of using this concept in classification of 60 catchments in Iran (using daily runoff data) has been analyzed and embedding dimension (M) of dynamic systems has been used as a parameter for catchments classification. Regarding the obtained results, catchments can be classified into three group whit high (probability), average (deterministic-probability) and low (deterministic). The results indicate that although there is some similarity and homogeneity in some regions and climates, using the geographic position of a catchment can&rsquo;t suggest a group that the catchment belongs to and that, insteade embedding dimension can be used as a criterion for catchment classification.</p> طبقه‌بندی حوزه‌های آبخیز, نظریه آشوب, بعد محاط, مدل‌های هیدرولوژیکی, کشور ایران Catchment Classification, Chaos Theory, Embedding Dimension, Hydrologic Models, Iran 49 42 http://jwmr.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-124&slc_lang=fa&sid=1 هادی دل افروز 10031947532846003860 10031947532846003860 No عباس قاهری 10031947532846003861 10031947532846003861 No محمدعلی قربانی 10031947532846003862 10031947532846003862 No محمدحسن فاضلی فرد 10031947532846003863 10031947532846003863 Yes