Journal of Watershed Management Research

fa نقش ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی خاک در وقوع زمین لغزش (مطالعه موردی: منطقه افسرآباد چهارمحال و بختیاری) The Role of Soil Chemical and Physical Characteristics in Landslide Occurrence (Case Study: Afsar Abad Area in Chaharmahal and Bakhtiari Province) تخصصي Special پژوهشي Research      وقوع بیش از 400 مورد زمینلغزش در سه دهه اخیر در استان چهارمحال و بختیاری بیانگر حساسیت خاص این سرزمین به عوامل فرسایش می‌باشد. بخش عمدهای از این ناپایداریها در دودهه اخیر و روی واحدهای نئوژن و به طور خاص واریزههای دامنهای و به دنبال دورههای ترسالی و فعالیتهای عمرانی به ویژه جادهسازی رخ داده است. برای بررسی نقش ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی خاک عامل زمینهساز در وقوع لغزش، دردامنه جنوبی منطقه افسرآباد دو آب صمصامی واقع در غرب استان چهارمحال و بختیاری، شش پروفیل در مرز لغزش و محدوده پایدار (شاهد) روی واریزههای دامنهای کواترنری انتخاب و حفر گردید. پس از تشریح مورفولوژیکی پروفیلها، نمونهبرداری در سه عمق انجام شد. آزمایشات فیزیکی نظیر وزن مخصوص ظاهری و حقیقی، درصد اشباع، بافت و آزمایشات شیمیایی شامل مواد آلی، آهک، گچ و کاتیونهای محلول انجام گردید. نتایج نشان داد که کلاس بافت خاک در هر دو تیمار غالباً لومی رسی سیلتی میباشد. نتایج آزمایشات با روشهای آماری و نرمافزار SPSS تجزیه و تحلیل شدند. یافتهها نشان دادند که تفاوت معنیداری بین مقادیر رس، ماده آلی، سیلت، Ca2+، Mg2+ و  ECبین نمونه‌های شاهد و لغزشیافته وجود دارد. سیلت رابطه مستقیمی با لغزش دارد به این دلیل که در اثر افزایش سطح آب زیرزمینی، فرسایش زیرسطحی به راحتی موجب شستوشوی سیلت و پدیده رگاب میشود. وجود رس در مقادیر کم تا ماز سوی سبب پایداری خاک دانه و ساختمان خاک شده و مانعی در برای وقوع پدیده رمبش میباشد. مقدار Ca2+ رابطه معکوس با لغزش دارد که این امر میتواند نشانگر نقش چشمگیر این کاتیون در افزایش پایداری ساختمان خاک و افزایش مقاومت برشی و در نهایت استحکام در برابر وقوع گسیختگیهای دامنهای باشد. میزان EC بالاتر در اراضی لغزش یافته مؤید تأثیر انحلال نمک‌های Nacl و احتمالاً Kcl در اثر بارشهای شدید منطقه (حدود 900 میلیمتر در سال) و افزایش سطوح آب زیرزمینی میباشد. همه این عوامل که از آن به عنوان عوامل زمینهساز یاد میکنند میتوانند در آینده موجب زمین لغزشهای جدیدی گردند. بدین ترتیب، با انجام عملیات اصلاح شیمیایی میتوان به تثبیت و پایداری دامنهها کمک کرد.      The Occurrence of more than 400 landslides in Chaharmahal and Bakhtiari province shows a special sensitivity against erosion in this terrain. To investgate the role of the soil physical, chemical and mineral properties on the occurrence of the landslides in Afsar-Abad, Do ab Samsami in the west of Chaharmahal and Bakhtiari, were drilled six boreholes in sliding boundary and safe restrictions on the quaternary Slope Colluvium. The sampling has done in three depths after profiles analysis. Physical properties such as bulk density, true specific gravity, saturation percent and soil texture along with chemical characteristics including organic matters, limestone, gypsum, dissolve cations were measured. The soil texture is silty clay loam in both experiment groups. The results are analyzed and interpreted through statistical methods. They show that there is a meaningful difference in the amounts of clay, organics, Silt, Ca, Mg, and EC of both control and experiment group. Silt has a direct relationship with landslide occurrence. Piping occurs due to the increase in the underground water level and subsurface erosion; consequently silt is washed away from the body of the soil. The increase of clay in the safe area can prevent earth-sliding. Thus, low or average amounts of clay in the soil lead to the stability of both soil structure and soil particles. This, in itself, prevents soil collapse. The amount of Ca has a reverse relationship with landslide. This shows the important role of this cation in increasing the stability of the soil structure, as well as the shear strength, and finally the earth stability against any rupture in the soil particles. The increase in the amount of EC in the sliding areas points out the effect of the dissolution of salts as Nacl and Kcl which is itself caused by the increase of the amounts of rainfall (about 900 ml a year) and consequently the increase of the underground water level. Thus, landslide could be prevented by chemical remediation. زمین لغزش, عوامل زمینه ساز, ویژگی های خاک, دوآب صمصامی, چهارمحال و بختیاری Casual Factors, Charmahal and Bakhtiari, Do-ab Samsami, Landslide, Soil Characteristics 192 182 http://jwmr.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-137&slc_lang=fa&sid=1 سیدنعیم امامی 10031947532846003914 10031947532846003914 Yes احمد جلالیان 10031947532846003915 10031947532846003915 No عباس خسروی 10031947532846003916 10031947532846003916 No