fa ارتباط موقعیت شیب و نوع کاربری در شیب ‌تپه‌های دارای فرسایش سیلانگل با ضریب فعالیت خاک و حدود آتربرگ حفاظت آب و خاک حفاظت آب و خاک پژوهشي Research <p style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">فرسایش سیلان گل یک معضل فراگیر همراه با پیامد‌های ناگوار برای اکوسیستم‌های طبیعی در بیشتر نقاط دنیا محسوب می‌شود که از</span></span></strong> <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">عوامل اصلی ایجاد آن، وقوع بارش‌های سنگین، ذوب برف و یخ و طغیان آب رودخانه‌ها است. در این پژوهش اهمیت موقعیت شیب و نوع کاربری بر وقوع فرسایش سیلان گل در شیب تپه‌هایی با سه کاربری گوناگون بررسی شد. برای این منظور، سه شیب تپه با شرایط مشابه در کاربری&shy;ها انتخاب و سه نیمرخ به ترتیب در بالای شیب تپه (بیش‌ترین </span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">احتمال وقوع </span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">فرسایش سیلان گل)، میانه شیب‌تپه (</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">احتمال وقوع </span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">فرسایش سیلان گل متوسط) و انتهای شیب‌تپه (کم‌ترین </span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">احتمال وقوع</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> فرسایش سیلان گل) حفر شد. نمونه‌برداری از دو لایه‌ی سطحی و زیر سطحی در هر نیمرخ انجام <span style="color:black;">گردید </span>و برخی ویژگی‌های فیزیکی، مکانیکی و شیمیایی </span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">خاک</span></span></span></strong> <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">تعیین شد. </span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">نتایج نشان داد که در کاربری جنگل، بیشترین حد روانی در میانه‌ی شیب می&shy;باشد</span></span></strong> <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">که در دو لایه مورد مطالعه به ترتیب 64/28 و 90/25 درصد بود ولی در کاربری مرتع، بیشترین میزان این حدود به ترتیب 07/37 و 94/33 درصد و مربوط به بالای شیب بود. نوع کاربری با پارامتر‌های ماده‌ی آلی، آهک، رس، رطوبت اشباع، حد روانی، حد خمیری و شاخص خمیری در سطح 99 درصد و با پارامتر‌های درصد شن، شاخص فعالیت خاک، ظرفیت تبادل کاتیونی و نسبت مقدار (درصد) ماده آلی به مقدار (درصد) رس در سطح 95 درصد ارتباط معنی‌دار و با پارامتر‌های سیلت و نسبت مقدار ظرفیت تبادل کاتیونی به مقدار (درصد) رس فاقد ارتباط معنی‌دار بود. همچنین کاربری مرتع تخریب‌شده با میانگین 6/16 درصد رس و 37/47 درصد سیلت، بیشترین میزان رس و سیلت و کمترین شاخص فعالیت خاک (36/0) را دارا <span style="color:black;">بود</span>.</span></span></strong> <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">نتایج این پژوهش نشان داد که </span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">هم اکنون،</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> کاربری&shy;های تخریب‌شده به دلیل بالا بودن مواد ریز‌دانه و درصد رطوبت اشباع و همچنین فقیر بودن پوشش سطح خاک، مساعدترین شرایط را برای وقوع فرسایش سیلان گل دارند. </span></span></strong><br> &nbsp;</p> <p style="text-align: justify;">Mudflow erosion is a pervasive problem with adverse consequences for natural ecosystems in most parts of the world. The main factors creating Mudflow erosion are heavy rains, snow and ice melts and flooding rivers. In this study, the effects of slope position and land use type on Mudflow erosion at hill slopes with three different land uses were investigated. For this purpose, three hill slopes with the same conditions were selected in the land uses. Thereafter, three profiles were drilled at the shoulder (the highest erosion), backslope (average erosion) and footslope (lowest erosion), respectively. After studying and determining the soil layers in each profile, soil samples were obtained from two layers of surface and subsurface. Some soil physical, mechanical and chemical properties were then determined in each sample with three replicates. The results showed that the greatest LL value in the forest land use was observed in the middle slope which was 28.64 and 25.90 in the two investigated layers, respectively. However, in the pasture, the highest LL values were 37.07 and 33.94, respectively. Furthermore, the land use type had a significant relationship (P<0.01) with OM, CCE, clay, SM, LL, PL and PI. The sand, soil activity index, cation exchange capacity (CEC) and the ratio OM/Clay had significant (P<0.05) relationships with land use type while the silt and CEC/Clay parameters had no significant relationship. Forest with an average OM of 1.149 percent had the greatest organic matter content and the degraded pasture had the lowest value (0.47 %). Also the degraded pasture with an average clay content of 16.6 % and silt content of 47.37 % had the highest clay and silt values. The soil activity index in this land use type was 0.36. Liquid and plastic limits in the degraded pasture were higher than the pasture, and the pasture was greater than the forest. The results of this study reveal that the degraded land uses have more potential for the occurrence of this type of erosion due to the high fine materials and saturation moisture percent and also poor soil surface cover.</p> حد روانی, شاخص خمیری, نسبت ظرفیت تبادل کاتیونی به رس, نسبت ماده‌ی آلی به رس Liquid Limit, Plasticity Index, CEC/Clay Ratio, Organic Matter/Clay Ratio 155 167 http://jwmr.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-11-953-1&slc_lang=fa&sid=1 reyhane nejadasadi ریحانه نژاد اسدی r_nejadasadi@yahoo.com 10031947532846006537 10031947532846006537 Yes Vali-e-Asr University of Rafsanjan دانشگاه ولیعصر عج رفسنجان Ali Asghar besalatpour علی اصغر بسالت پور a.besalatpour@vru.ac.ir 10031947532846006538 10031947532846006538 No Vali-e-Asr University of Rafsanjan مؤسسه مدیریت منابع، برلین، آلمان Hossein shirani حسین شیرانی shirani@vru.ac.ir 10031947532846006539 10031947532846006539 No Vali-e-Asr University of Rafsanjan دانشگاه ولیعصر عج رفسنجان