fa تهیه‌ی نقشه پتانسیل سیل گیری با استفاده از روش‌های تصمیم‌گیری تحلیل سلسله مراتبی و تاپسیس و مدل آماری وزن واقعه (مطالعه موردی: شهرستان جهرم، استان فارس) بلايای طبيعی (سيل، خشکسالی و حرکت های توده ای) بلايای طبيعی (سيل، خشکسالی و حرکت های توده ای) پژوهشي Research <p dir="RTL"><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">سیلاب یکی از رایج‌ترین بلایای طبیعی است که هرساله باعث خسارت‌های مالی و جانی فراوانی می‌گردد. لذا وجود نقشه‌های حساسیت و آسیب‌پذیری به‌منظور </span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">مدیریت جامع سیلاب جهت کاهش اثرات مخرب آن امری ضروری است. بنابراین هدف از&nbsp; تحقیق حاضر، تهیه‌ی نقشه پتانسیل سیل‌گیری در شهرستان جهرم، استان فارس با استفاده از روش‌های تصمیم‌گیری چند- معیاره تحلیل سلسله مراتبی (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">AHP</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">) و تاپسیس و مدل آماری وزن واقعه (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">WOE</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">) و مقایسه‌ی دقت آن‌ها می‌باشد. درمجموع 53 محل وقوع سیل در منطقه مورد مطالعه مشخص، که 35 محل وقوع سیل به‌طور تصادفی جهت مدل‌سازی و 16 محل باقیمانده به&shy;منظور ارزیابی مدل‌ها مورد استفاده قرار گرفت. درمجموع 9 </span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">عامل که بر روی وقوع سیل&shy;گیری اثر می‌گذارند، در نظر گرفته شد و نقشه‌های آن</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> در محیط </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">ArcGIS</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> آماده گردید</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">. این عوامل شامل درجه شیب، شکل شیب، ارتفاع، شاخص رطوبت توپوگرافی (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">TWI</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">)، شاخص توان آبراهه (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">SPI</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">)، فاصله از رودخانه، کاربری اراضی، بارندگی و سنگ&shy;شناسی می‌باشد. پس از تهیه‌ی نقشه‌&shy;های پتانسیل سیل با استفاده از روش‌های مذکور، جهت ارزیابی نتایج از منحنی تشخیص عملکرد نسبی (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">ROC</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">) استفاده گردید. سطح زیر منحنی</span></span></strong> <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">(</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">AUC</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">) به‌دست‌آمده از منحنی تشخیص عملکرد نسبی، نشان‌دهنده‌ی دقت 68، 70 و 86 درصد به&shy;ترتیب برای مدل‌های </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">AHP</span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">، تاپسیس و مدل آماری وزن واقعه می‌باشد. نتایج به‌دست‌آمده نشان‌دهنده‌ی دقت بالای مدل‌های آماری در مقایسه با مدل‌های تصمیم‌گیری و مبتنی بر کارشناسی می‌باشد. </span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">نتایج این مطالعه می‌تواند برای مدیران، محققان و طراحان به‌منظور مدیریت مناطق آسیب‌پذیر سیل و کاهش خسارات آن مفید باشد.</span></span></strong><br> &nbsp;</p> <p>Floods are one of the most common natural disasters which causing financial and life losses, yearly. Therefore, to reduce the harmful effects of flood occurrence, it is necessary to prepare vulnerability maps for flood management. The aim of the present study is flood inundation mapping of Jahrom Township, Fars Province using multi-criteria decision making techniques such as AHP and TOPSIS and a statistical model namely weights-of-evidence (WOE) and comparison of their performance. A total of 53 flooding locations were identified in the study area, 35 locations were randomly assigned for modelling process and the remaining 16 locations were used for validation aims. Nine factors that affect the occurrence of flooding were considered and their maps were prepared in ArcGIS software. These factors are slope degree, plan curvature, elevation, topographic wetness index (TWI), stream power index (SPI), distance from river, land use, rainfall, and lithology. After the flood susceptibility mapping using the mentioned methods, results were evaluated using recivier operating characteristic (ROC) curve. The area under the curve (AUC) of applied models shows the accuracy of 68, 70, and 86 percent for AHP, TOPSIS, and weight of evidence statistical models, respectively. Also, results showed that statistical models have a better accuracy in comparision with MCDM models and expert approaches. The results of present study could be useful to managers, researchers, and designers for better managing the flood affected areas and to reduce its damage.<br> &nbsp;</p> آسیب‌پذیری سیلاب, فرآیند تحلیل سلسله مراتبی (AHP), روش تاپسیس, مدل وزن واقعه (WOE), سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) Flood vulnerability, Analytical hierarchy process (AHP), TOPSIS methods, Weights-of-evidence model (WOE), Geographic information system (GIS) 67 81 http://jwmr.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-11-893-3&slc_lang=fa&sid=1 Seyed Vahid Razavi Termeh وحید رضوی ترمه vrazavi70@gmail.com 10031947532846006450 10031947532846006450 No Hamid Reza Pourghasemi حمیدرضا پورقاسمی hamidreza.pourghasemi@yahoo.com 10031947532846006451 10031947532846006451 Yes Fatemeh Alidadganfard فاطمه علی دادگان فرد hporghasemi@gmail.com 10031947532846006452 10031947532846006452 No