Journal of Watershed Management Research

fa بررسی پتانسیل سیل خیزی حوزه های آبخیز و تعیین مناطق مولد سیل (مطالعه موردی: حوزه آبخیز نکا) Investigation the Flooding Potential of Basins and Determination Flood Producing Areas (Case Study: NEKA Basin) تخصصي Special پژوهشي Research      سیل از جمله خطرهای طبیعی است که فراوانی وقوع آن در سالهای اخیر روند افزایشی داشته و خسارتهای ناشی از آن همه ساله بخشی از کشور را تحت تأثیر قرار داده است. اولویتبندی زیرحوزهها از نظر پتانسیل سیلخیزی تأثیر مهمی در مدیریت حوزه آبخیز دارد. هدف از اولویتبندی سیلخیزی در زیرحوزهها، ارائه الگویی برای کنترل و کاهش خطرات سیل و ارزیابی نقش هریک از زیرحوزهها در دبی اوج هیدروگراف سیلاب خروجی از حوزه میباشد. در این تحقیق، حوزه نکا به دلیل وقوع سیلهای متعدد، به عنوان منطقه مورد مطالعه انتخاب و با تلفیق GIS و مدل هیدرولوژیکی HEC-HMS، بر اساس روش SCS سهم هرکدام از زیرحوزهها در سیل خروجی از کل حوزه تعیین شد. به این منظور ابتدا هایتوگراف بارش طرح بازای دوره بازگشتهای مختلف محاسبه و بعد از واسنجی مدل HEC-HMS و تخمین مقدار بهینه پارامترها، هیدروگراف سیل خروجی از هریک از زیرحوزههای حوزه نکا و هم چنین هیدروگراف سیل خروجی از کل حوزه بازای دوره بازگشتهای مختلف توسط HEC-HMS شبیهسازی شد. برای اولویتبندی زیرحوزهها، پس از حذف انفرادی زیرحوزهها در محیط HEC-HMS، از دو شاخص سهم مشارکت هر زیرحوزه در سیل خروجی از حوزه و سهم مشارکت هر زیرحوزه در سیل خروجی از حوزه بازای واحد سطح استفاده شد. به این منظور از سیل با دوره بازگشت 100 ساله استفاده شد. نتایج نشان داد که سهم زیرحوزهها در پتانسیل سیلخیزی کل حوزه تنها تحت تأثیر مساحت آنها نیست و عواملی چون موقعیت مکانی زیرحوزهها و روندیابی سیل در رودخانه اصلی نیز در رژیم سیلابی حوزه تأثیر قابل توجهی دارند. همچنین شاخص تعیین شدت سیلخیزی بازای واحد سطح زیرحوزهها، در اولویتبندی عملیات کنترل سیل بازای هزینه و امکانات میتواند از شاخص دیگر کارایی بیشتری داشته باشد. در نهایت مشاهده شد، زیرحوزههایی که در قسمتهای میانی حوزه واقع شدهاند، بیشترین تأثیر را در سیلخیزی حوزه دارند. Flood is one of the natural hazards that its frequent occurrence has increased in the recent years and the damages of it, had affected apart of country in every year. Prioritization of sub basins has an important effect in watershed management. The purpose of prioritization of sub basins is offer a pattern for control and decrease flood hazards and evaluating the role of each sub basin in peak discharge of outlet flood hydrograph of basin. In this study, NEKA basin was selected as study area, because of several floods was occurred in it and with combining GIS and HEC-HMS hydrological model, the contribution of each sub basin in outlet flood from total basin based on SCS method, was determined. For this purpose, at first design rainfall hyetograph for different return periods was computed and after calibration the HEC-HMS model and estimate optimal value of the parameters, outlet flood hydrograph from each sub basin of NEKA basin and also outlet flood hydrograph from all over the basin for different return periods was simulated by HEC-HMS. For prioritization of sub basins, after removal of single sub basin in HEC-HMS environment, two indexes of parcenary contribution of each sub basin in outlet flood of basin and parcenary contribution of each sub basin in outlet flood of basin per unit area was used. for this purpose,  the 100 years return period flood was used. The results showed that the contribution of sub basins in flooding potential will be not only affected by its area but also the place of each sub basin and flood routing in main reach have remarkable effect on flooding regime of basin. Also determine the severity of flooding per unit area of sub basins, in prioritization flood control operation for cost and facilities, can be more efficient than other. Finally was observed, the sub basins that are located in the central part of basin, have most effect on the total basin's flooding. سیل, GIS, مدل HEC-HMS, حوزه نکا, روندیابی, اولویت بندی Flood, GIS, HEC-HMS Model, Neka Basin, Prioritization, Routing 28 20 http://jwmr.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-149&slc_lang=fa&sid=1 آرمان شعبانی بازنشین 10031947532846004480 10031947532846004480 Yes علیرضا عمادی 10031947532846004481 10031947532846004481 No رامین فضل اولی 10031947532846004482 10031947532846004482 No