fa تعیین مهم ترین پارامترهای تأثیرگذار بر میزان رواناب شهری با استفاده از مدل SWMM (مطالعه موردی: شهر مشهد، منطقه 9) هيدرولوژی هيدرولوژی پژوهشي Research <p dir="RTL" style="text-align: justify;"><span style="font-size:11px;"><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; با توجه به رشد سریع شهرسازی و شهر&shy;نشینی در ایران، مشکلاتی از جمله آب&shy;گرفتگی معابر سطح شهر، انتشار آلودگی‌های زیست محیطی و خطرات ناشی از گسترش سیلاب به واسطه عدم وجود سیستم زهکشی مناسب و نابسامانی کانال&shy; ها و مسیل&shy; ها از معضلات اساسی بسیاری از حوزه‌های شهری ایران به شمار می&shy; آیند، که </strong><strong>شهر مشهد نیز از این قائده مستثنی نبوده &shy;است</strong><strong>. </strong><strong>هدف از انجام تحقیق حاضر تعیین مهم ترین پارامترهای تأثیرگذار (</strong><strong>درصد اراضی نفوذ‌ناپذیر، ضریب زبری مانینگ مناطق نفوذناپذیر، ضریب زبری مانینگ مناطق نفوذپذیر، عرض معادل، ارتفاع ذخیره مناطق نفوذناپذیر، ارتفاع ذخیره مناطق نفوذپذیر، شیب زیرحوزه و درصد مناطق نفوذناپذیر بدون ذخیره سطحی</strong><strong>) بر ایجاد رواناب در منطقه 9 شهر مشهد و ارزیابی عملکرد مدل </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">S</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">WMM</span></span></strong><strong> می&shy; باشد. در تحقیق حاضر برای شبیه&shy; سازی رواناب و مشخص کردن نقاط حساس به آب&shy;گرفتگی از مدل </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">SWMM</span></span></strong><strong> استفاده گردید. برای تعیین زمان تداوم رگبار طراحی، زمان تمرکز حوزه با مساحت 74/41 کیلومتر مربع محاسبه و تداوم رگبار طرح برابر زمان تمرکز حوزه در نظر گرفته شد. با انجام آنالیز حساسیت مشخص شد از بین 8 پارامتر استفاده شده بیشترین تأثیر را درصد مناطق نفوذناپذیر روی میزان دبی اوج دارد بعد از این </strong><strong>به‌ترتیب</strong><strong> پارامتر ضریب زبری مانینگ در مناطق نفوذ‌پذیر، عرض معادل، شیب، </strong><strong>ارتفاع ذخیره در مناطق نفوذ‌‌ناپذیر </strong><strong>و </strong><strong>مناطق نفوذ‌‌ناپذیر بدون ذخیره سطحی </strong><strong>در رتبه بعدی قرار داشته&shy; اند. نتایج حاصل از واسنجی مدل نشان داد که شبیه‌سازی چهار واقعه بررسی شده انطباق خوبی دارد که مقدار </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">NS</span></span></strong><strong> برای وقایع بیشتراز 5/0 می&shy;باشد. نتایج ارزیابی مدل </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">SWMM</span></span></strong><strong> کارایی و دقت مدل را با مقدار </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">NS</span></span></strong><strong> بالاتر از 5/0 تایید می&shy; کند. همچنین مقادیر </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">RMSE</span></span></strong><strong> برای&nbsp; وقایع شبیه‌سازی حاصل از واسنجی و ارزیابی مدل </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">SWMM</span></span></strong><strong> به ترتیب برابر 6/0، 65/0، 58/0 و 91/80 و 61/0 و 14/1 شد، که نشان دهنده نتایج قابل قبول مدل است. در نتیجه می‌توان گفت انطباق خوبی بین رواناب شبیه‌سازی شده و مشاهده‌ای وجود دارد و این می‌تواند نشان دهنده‌ این باشد که مدل </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">SWMM</span></span></strong><strong> دقت مورد نیاز برای شبیه‌سازی رواناب شهری را دارد و می‌توان از این مدل برای طرح‌های مدیریت رواناب شهری و طراحی شبکه زهکشی رواناب شهری با تعیین اثرات مهم &shy;ترین پارامترهای تأثیرگذار بر میزان رواناب شهری در منطقه مورد مطالعه استفاده نمود.</strong></span></p> <p dir="RTL">&nbsp;<br> <br> &nbsp;</p> <p>Due to the rapid urbanization in Iran, different issues have emerged in its major cities such as street flooding, dispersal of dangerous chemicals and flood-related risks due to the lack of a proper drainage network and disorders in the flood channels; and, Mashhad is not exempt from these issues. The aim of this study is to determine the most important parameters affecting (area of impermeable surfaces has the highest impact, followed by the Manning roughness coefficient in permeable areas, the equivalent width, slope, height of storage in impermeable areas, and impermeable areas without surface storage) runoff generation in District 9 of Mashhad city and to evaluate the performance of the SWMM model. The SWMM model was used to simulate runoff and identify critical areas. In order to determine the duration of the design storm, time of concentration was measured and used as a surrogate. Sensitivity analysis showed that among the eight considered parameters, area of impermeable surfaces has the highest impact, followed by the Manning roughness coefficient in permeable areas, the equivalent width, slope, height of storage in impermeable areas, and impermeable areas without surface storage. The model calibration results showed a good agreement between the simulations of the four incidents with a NS higher than 0.5. The obtained NS confirms the SWMM model&rsquo;s performance and accuracy. The RMSE was measured 0.6, 0.65, 0.58 and 0.91 respectively for the incidents dated 2015/1/10, 2015/2/15, 2015/2/21 and 2015/3/6, as well as 0.61 and 1.14 for the incidents dated 1394/1/7 and 1394/1/11, which suggest an acceptable model performance. Given the results, there is a good agreement between the simulated and actual runoff volumes which is an indication of the good performance of the SWMM model in predicting urban flood and the model could then be used in urban flood management projects and drainage network planning in Mashhad.<br> &nbsp;</p> آنالیز حساسیت, ارزیابی مدل, رواناب شهری, زمان تمرکز, کالیبراسیون, مدل SWMM Urban runoff, SWMM model, Sensitivity analysis, Calibration, Validation, Time of Concentrati 135 145 http://jwmr.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-974-1&slc_lang=fa&sid=1 fatemeh rezayi فاطمه رضایی frezayi25@yahoo.com 10031947532846007081 10031947532846007081 Yes Gorgan University دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان Abdolreza Bahremand عبدالرضا بهره مند abdolreza.bahremand@yahoo.com 10031947532846007082 10031947532846007082 No Gorgan University دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان Vahed Berdi sheikh واحد بردی شیخ v.sheikh@yahoo.com 10031947532846007083 10031947532846007083 No Gorgan University دانشگاه گرگان MohammadTaghii dastorani محمد تقی دستورانی 10031947532846007084 10031947532846007084 No ferdowsi University دانشگاه فردوسی Mohammad tajbakhsh سید محمد تاج بخش tajbakhsh.m@gmail.com 10031947532846007085 10031947532846007085 No Birgand University دانشگاه بیرجند