Journal of Watershed Management Research

fa تحلیل روند بلندمدت سری‌های اقلیمی و هیدرولوژیکی در شرق حوزه آبخیز گرگانرود استان گلستان با استفاده از روش های آماری حذف خودهمبستگی Long-Term Trend Analysis of Climate and Hydrological Series using Removal of the Autocorrelation Statistical Methods in the Eastern Gorganrood Basin, Golestan Province هيدرولوژی هيدرولوژی پژوهشي Research  امروزه با توجه به اهمیت موضوع تغییر اقلیم، بررسی روند داده های اقلیمی و هیدرولوژیکی از اهمیت ویژه ای برخوردار است. هدف از این پژوهش بررسی کارایی روش‌های مختلف حذف تأثیر خودهمبستگی در بررسی روند پارامترهای دما، بارش و دبی ایـستگاه های منتخـب در شرق حوزه آبخیز گرگانرود استان گلستان می‌باشد. به‌این منظور، علاوه بر استفاده از آزمون من- کندال معمولی، از آزمون‌های ناپارامتریک MK-PW، MK-TFPW، MK-VCA، MK-SA و MK-HSA برای تحلیل روند استفاده شد. همچنین، برای تعیین شیب خط روند و شناسایی نقاط جهش، به ترتیب از تخمین گر شیبسن و آزمــون من- کندال دنباله ای (SQMK) استفاده شد. نتایج نشان داد که مقادیر بارش و دما در تمام ایستگاه‌ها روند صعودی دارند که این روند برای پارامتر دما در ایستگاههای لزوره و رامیان معنی دار می‌باشد. همچنین، دبی جریان ایستگاه ارازکوسه روند نزولی معنی دار دارد. اسـتفاده از آزمون‌های ناپارامتریک باعـث کـاهش آمـاره Z شد. در اکثر ایستگاه‌ها روش MK-PW کمترین مقدار احتمال معنی‌داری دارد و این روش به همراه روش‌های MK-VCA و MK-TFPW عملکرد بهتری داشته و توانستند احتمال خطای نوع اول را کاهش دهند. در ایستگاه‌هایی که وجود خودهمبستگی مرتبه اول و بالاتر معنی دار تایید نشد، روش‌های MK-PW و MK-VCA نتایج یکسانی داشتند. روش MK-TFPW به دلیل محاسبه خودهمبستگی بعد از حذف روند، رفتار متفاوتی از خود نشان داد. بررسی نقاط عطف در آزمون من- کندال دنباله ای نشان داد که در ایستگاه های باران سنجی ارازکوسه، رامیان، نوده، تمر و قزاقلی نقطه شروع روند،به ترتیب سال‌های 2000، 1987، 1988، 2001 و 2001 می‌باشد که تنها در دو ایستگاه تمر در سال 2005 و قزاقلی در سالهای 2005 و 2006 در سطح 5% معنی دار شد. در ایستگاه های دماسنجی، نقطه جهش روند متفاوت می‌باشد و در تمام این ایستگاه‌ها زمان افزایش دما در سال 1993 همزمان با نقطه جهش روند کاهش دبی در ایستگاه ارازکوسه است.   <div style="text-align: justify;">Given the importance of climate change issue, consideration of the climate and hydrological data trend has become very important. This study aimed to evaluate the effectiveness of different methods to remove the effect of autocorrelation in assessing the trend of parameters such as temperature, precipitation and discharge of the Eastern Gorganrood Basin, Golestan Province. For this purpose, in addition to conventional Mann-Kendall test, nonparametric tests like MK-PW, MK-TFPW, MK-VCA, MK-SA and MK-HSA were used for trend analysis. As well as determining the slope of the trend line and identifying the jump points, San slope estimator and Mann-Kendall sequence (SQMK) were used. The results showed that the values of temperature and precipitation at all stations uptrend and this was significant for temperature in Lazoreh stations and Ramian. Also, discharge flow in Arazkuseh station had significant descending trend. Using nonparametric tests decreased Z statistic. In most stations, MK-PW method had the minimum significance and MK-TFPW and MK-VCA methods showed better performance and reduced the risk of Type I error. In the station where there was no significance in the first and higher order autocorrelation, MK-VCA and MK-PW methods provided similar results. MK-TFPW showed a different behavior due to calculating the autocorrelation after the removal process. Considering of turning points in Mann-Kendall sequence test indicated that at Arazkuseh, Ramiyan, Nodeh, Tamar and Ghazaghli stations, the begining point of trend was related to the years 2000, 1987, 1988, 2001 and 2001 and only in 2 stations including Tamar and Ghazaghli, it was significant in the years 2006 and 2005 (at 5%). In all of the stations, temperature had an abrupt change point of different trend and the time of increasing temperature was equal to the point jump of discharge decreasing trend in 1993 in Arazkuseh station.</div> من-‌کندال, من- کندال اصلاح شده, دما, بارش, دبی, حوزه آبخیز گرگانرود Discharge, Mann-Kendall, Modified Mann-Kendall, Precipitation, Temperature, Gorganrood Basin 58 72 http://jwmr.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-49-3&slc_lang=fa&sid=1 Hossein Salmani حسین سلمانی hsalmani@alumni.ut.ac.ir 10031947532846007780 10031947532846007780 No Gorgan University of agricultural sciences and natural resources, Gorgan دانشکده مرتع و آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان Vahed Berdi Sheikh واحد بردی شیخ v.sheikh@yahoo.com 10031947532846007781 10031947532846007781 Yes Faculty Range land and Watershed Management, Gorgan University of agricultural sciences and natural resources دانشکده مرتع و آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان Abdolrassoul Salman Mahiny عبدالرسول سلمان ماهینی rassoulmahiny@gmail.com 10031947532846007782 10031947532846007782 No Faculty Fisheries and Environmental Sciences, Gorgan University of agricultural sciences and natural resources, Gorgan دانشکده شیلات و محیط زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان Majid Ownegh مجید اونق mownegh@yahoo.com 10031947532846007783 10031947532846007783 No Faculty Range land and Watershed Management, Gorgan University of agricultural sciences and natural resources, Gorgan دانشکده مرتع و آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان Abolhasan Fathabadi ابوالحسن فتح آبادی fathbabadi@alumni.ut.ac.ir 10031947532846007784 10031947532846007784 No Faculty Range land and Watershed Management, Gonbad Kavous University, Gonbad دانشکده مرتع و آبخیزداری، دانشگاه گنبد کاووس، گنبد