Journal of Watershed Management Research

fa ارزیابی و اولویت‌بندی زیرحوزه‌های آبخیز قطورچای بر اساس درجه سلامت آبخیز(مطالعه موردی: قطورچای، خوی، آذربایجان غربی) Assessment and Prioritizing of Subwatersheds Based on Watershed Health Scores (Case Study: Ghotorchay, Khoy, West Azerbaijan) مديريت حوزه های آبخيز مديريت حوزه های آبخيز پژوهشي Research      مدیریت جامع حوزه‌های آبخیز فرآیندهای مخرب را شناسایی و با کاهش آنها خدمات آبخیز را بهبود میبخشد. فرآیندهای مخرب سلامت حوزههای آبخیز را تحت تاثیر قرار می‌دهد، بنابراین با آگاهی از میزان سلامت حوزه می‌توان در جهت تحقق اهداف مدیریت جامع حوزههای آبخیز و آبخیزداری عمل نمود. در این پژوهش، یازده زیرحوزه قطورچای در شهرستان خوی با مساحت 68400 هکتار  بر اساس درجه سلامت آبخیز اولویتبندی گردیدند. به منظور ارزیابی سلامت زیرحوزهها اقدام به انتخاب شاخص‌های اصلی و  مؤثر در میزان سلامت حوزه گردید. ارتباطات و تعاملات بخش‌های تشکیل‌دهنده هر یک از زیرحوزه‌ها برای ارزیابی شاخص‌ها در نظر گرفته شد. سلامت زیرحوزهها در پنج بخش وضعیتزیستی (غنای گونهای)، پیوستگی هیدرولوژیک (تعداد سازه در واحد طول رودخانه)، ژئومورفولوژی (حساسیتپذیری خاک به فرسایش و حساسیتپذیری اقلیم)، هیدرولوژی (پوشش گیاهی چندساله و سطوح غیرقابل نفوذ) و کیفیت آب (منابع آلاینده نقطهای و غیرنقطهای) ارزیابی گردید. زیرحوزههای منطقه مورد مطالعه از نظر هر یک از شاخصها اولویتبندی شد و در پایان نقشه نهایی از ترکیب کلیه شاخصها حاصل گردید. نتایج اولویتبندی کلیه شاخصها نشان داد که وضعیت سلامت کلیه زیرحوزهها متوسط میباشد و زیرحوزه شماره 11 با دارا بودن امتیاز 39/60 نسبت به سایر زیرحوزهها از حداکثر امتیاز سلامت و زیرحوزه شماره 6 با امتیاز 71/50 از حداقل امتیاز سلامت برخوردار است. علت کاهش سلامت در هریک از بخش‌ها مورد بررسی قرار گرفت و راه‌حل‌هایی جهت بهبود وضعیت سلامت و جلوگیری از کاهش آن مطرح گردید که این نتایج میتواند در اولویتبندی اقدامات آبخیزداری با هدف بهبود وضعیت و تقویت خدمات آبخیز مورد توجه قرار گیرد.   IIntegrated watershed management is known as a new pattern of planning which emphasizes importance of the sustainable development and management of on watershed: water and soil. Therefore, the goals of watershed management will be fulfilled when an integrated management is employed on watershed’s resources. In this study, Ghotorchay watershed is located in West Azarbaijan province, Iran was prioritize according to the health rate. The study area with 6800 ha the study watershed is divided into 11 sub-watershed. Toward this purpose, indices are defined that play main role in the health rate of watershed and show the importance of watershed components. Communications and interactions of each sub-watersheds constituent parts are considered to evaluate the indices. The sub-watershed are divided into five categories: biological condition (species richness), continuity (the number of structure per unit length of river), geomorphology (sensitivity of soil to erosion and climate), hydrology (perennial vegetation and impervious surfaces), and water quality (point and non-point sources). Eventually, the sub-basins were prioritized in terms of each index and the final map was obtained by combining all the calculate criteria. The results show that the health rate of watershed is medium (50-60%), sub-basin 11 has the highest watershed health with 60.39 score rather than other sub-watershed and sub-watershed 6 has the lowest watershed health with 50.71 score with respect to other sub-watersheds. The cause of reduction of health was assessed in each sub-watershed and solutions to improve health and prevent the decline was proposed that these results can prioritize actions to improve and strengthen watershed services should be considered.   اولویت بندی, پیوستگی, شاخص سلامت آبخیز, کیفیت آب, هیدرولوژی Prioritizing, Connectivity, Health rate of watershed, Water quality, Hydrology 1 13 http://jwmr.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-11-219-1&slc_lang=fa&sid=1 Parvin Momenian پروین مومنیان 10031947532846006430 10031947532846006430 No Habib Nazarnejhad حبیب نظرنژاد h.nazarnejad@urmia.ac.ir 10031947532846006431 10031947532846006431 Yes دانشگاه ارومیه MirHassan Miryaghoubzadeh میرحسن میریعقوب زاده m.miryaghoubzadeh@urmia.ac.ir 10031947532846006432 10031947532846006432 No دانشگاه ارومیه Raoof Mostafazadeh رئوف مصطفی زاده raoofmostafazadeh@uma.ac.ir 10031947532846006433 10031947532846006433 No دانشگاه محقق اردبیلی