fa برآورد ضرایب زبری مانینگ و دارسی-ویسباخ در سطح یک خاک لسی تحت پوشش‌های متفاوت سنگ‌ریزه سطحی تخصصي Special پژوهشي Research <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;">مقاومت به جریان سطحی از قبیل ضرایب زبری </span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;">دارسی-ویسباخ و مانینگ</span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;"> یک ورودی مهم در مدل&shy;های فرایندی فرسایش خاک به منظور تخمین میزان فرسایش خاک بوده و همین&shy;طور در طراحی و اجرای راه&shy;کارهای حفاظت آب و خاک بسیار حائز اهمیت است. هدف از </span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;">تحقیق حاضر</span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;">،</span></span></strong> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;">بررسی ضرایب زبری مانینگ و دارسی-ویسباخ در سطح یک خاک لسی تحت پوشش&shy;های متفاوت سنگ&shy;ریزه سطحی</span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;"> بود. </span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;">بدین منظور</span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;">،</span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;"> از یک فلوم به طول شش و عرض 5/0 متر با شیب ثابت سه درصد برای اجرای آزمایش استفاده شد. تیمارها شامل پوشش سنگ&shy;ریزه (صفر، 10، 20 و 30 درصد) و جریان&shy;های سطحی (&shy;3، 6 و 9 لیتر در دقیقه) بودند. نتایج نشان داد که با افزایش پوشش سنگ&shy;ریزه سطحی ضرایب دارسی- ویسباخ و مانینگ به صورت نمایی افزایش یافت</span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;">.</span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;"> با افزایش پوشش سنگ&shy;ریزه سطحی</span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;"> از صفر به 30 درصد</span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;">، </span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;">ضریب دارسی- ویسباخ در جریان&shy;های سطحی </span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;">3، 6 و 9 لیتر در دقیقه،</span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;"> به ترتیب 3/84، 8/83 و 7/85 درصد افزایش و ضریب زبری مانینگ به ترتیب در جریان&shy;های سطحی فوق</span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;">،</span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;"> 9/96، 7/96 و 4/97 درصد افزایش یافت</span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;">. </span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;">مقادیر ضرایب زبری </span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;">با افزایش سرعت جریان سطحی در </span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;">یک</span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;"> پوشش سنگ&shy;ریزه سطحی</span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;"> به صورت نمایی (99/0=</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">R²</span></span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;">) کاهش یافت. </span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;">همچنین، </span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;">با افزایش غوطه&shy;وری نسبی (نسبت عمق جریان به پوشش سنگریزه سطحی) مقدار </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">(8/f)^0.5</span></span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 mitra;"> به صورت لگاریتمی افزایش یافت. به طور کلی، نتایج این پژوهش نشان داد که ضرایب زبری علاوه بر اندازه و شکل ذرات، تحت تاثیر عواملی از قبیل مقدار، عمق و سرعت جریان سطحی و همچنین، مقدار پوشش سنگ&shy;ریزه سطحی می&shy;باشد.</span></span></strong> Resistance to surface flow such as Manning&#39;s and Darcy-Weisbach rouphness coefficients were an important input for estimating soil erosion by soil erosion process models. Also, it is very important for designing and implementing soil and water conservation practices. The objective of present research was predicting Manning&#39;s and Darcy-Weisbach rouphness coefficients in surface of a loess soil under different rock fragment covers. For this porpose, a flume was used with 6 m length, 0.5 m width and 3% slope. The treatments included rock fragment cover (0, 10, 20 and 30%) and three levels of flow discharges (3, 6 and 9 lit. min^-1). The results showed that Manning&#39;s and Darcy-Weisbach rouphness coefficients increased as exponential with increasing rock fragment cover. Darcy-Weisbach coefficient increased 84.3, 83.8 and 85.7% with an increase rock fragment cover from 0 to 30% at 3, 6 and 9 lit min^-1 flow discharges, respectively, and Manning&#39;s rouphness coefficient increased 96.9, 96.7 and 97.4% at mentioned flow discharges. Rouphness coefficients decreased as exponential (R²=0.99) with increasing flow velocity at a rock fragment cover. Also, (8/f)^0.5 increased as logarithmic with increasing relative submergence. Generally, results of this study showed that rouphness coefficients not only were dependent on size and shape rock fragment cover but also, were influenced by factors such as flow rate, depth and velocity and also, rock fragment cover percentage. عمق جریان, سرعت جریان, غوطه‌وری نسبی, ضریب زبری Flow depth, Flow velocity, Relative submergence, Roughness coefficients 73 81 http://jwmr.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-179&slc_lang=fa&sid=1 سلمان میرزایی 10031947532846005050 10031947532846005050 Yes فرخ اسدزاده 10031947532846005051 10031947532846005051 No حبیب نظرنژاد 10031947532846005052 10031947532846005052 No