Journal of Watershed Management Research

fa بررسی اثرات و پتانسیل عملیات مکانیکی آبخیزداری درترسیب کربن، حوزه آبخیز گاودره کردستان Investigation the Impacts of Mechanical Range and Watershed Management Operations on Carbon Sequestration in Gav-dareh Watershed, Kurdistan Province مديريت حوزه های آبخيز مديريت حوزه های آبخيز پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">     گرم شدن کره زمین بر اثر افزایش غلظت گازهای گلخانه ای، بویژه دیاکسیدکربن، تغییرات شدید آب و هوایی طی دهه های اخیر را بدنبال داشته است. این امر روند تخریب منابع طبیعی، خاک و آب را بویژه در مناطق خشک و نیمه خشک تشدید نموده است. یکی از مهم ترین ابزارهای سازگاری و یا اصلاح پیامدهای این بحران، ترسیب کربن توسط اکوسیستم های طبیعی به کمک ابزارهای مدیریتی کارا نظیر عملیات مدیریتی مرتع و آبخیزداری است. این پژوهش با هدف ارزیابی و تعیین کمی ترسیب کربن در انواع مختلف عملیات اصلاحی و احیائی مکانیکی مانند انواع مختلف بندها و سدهای کوتاه اصلاحی ملاتی، گابیونی و بانکت بندی، در حوزه آبخیز گاودره استان کردستان اجراء گردید. نمونه برداری در واحدهای کاری با اعمال روش نمونه‌گیری سیستماتیک تصادفی انجام و نمونه ها جهت تجزیه به آزمایشگاه منتقل شدند. نتایج تجزیه آماری داده ها حاکی است که میزان ذخیره کربن پوشش گیاهی در تیمارهای آزمایشی دارای اختلاف معنی‌داری در سطح 5 درصد می‌باشند. همچنین نتایج کل عملکرد ترسیب کربن، شامل پوشش گیاهی و خاک، نشان می دهد که مقدار ترسیب کربن بر اثر عملیات مکانیکی آبخیزداری افزایش یافته است. این افزایش در تیمارهای بانکت بندی و سد‌های رسوب گیر گابیونی بطور معنی‌داری بیشتر از شاهد آزمایش بوده و در مقایسه با آن در کلاس برتری قرار می گیرند. میانگین حداکثر کربن ترسیب یافته در واحد سطح 7266 کیلوگرم در هکتار بوده که 65 درصد آن مربوط به ترسیب کربن در خاک است. بطور کلی نتیجه گیری می شود که عملیات اصلاحی سازه های مکانیکی بویژه بانکت بندی دارای قابلیت بالایی در ترسیب کربن بوده و خاک نیز مهم ترین مخزن کربن در این عملیات بشمار می آید.</div>     The global warming due to increased greenhouse gas concentrations, especially carbon dioxide has led to severe climate change over the past decade. This has aggravated the destruction of natural resources, soil and water, especially in arid and semi-arid regions. One of the most important tools for adaptation or correction of the consequences of this crisis is the carbon sequestration using natural ecosystems through efficient management tools such as watershed management. This research was carried out in order to evaluation and quantitative of carbon sequestration by checkdams and banquette in Kurdistan representative site of Gav-dareh. Sampling was done at work units using a systematic random sampling method. And then transferred to the laboratory for analysis. The results of statistical analysis of the data indicate that the amount of carbon dioxide in vegetation cover in treatments has a significant difference at 5% level. Also, the results of total carbon sequestration, including vegetation and soil, indicate that the amount of carbon sequestration has increased due to watershed mechanical management. This increase in banquette and gabion checkdam is significantly higher than the control and in comparison with it, they are in the class of superiority. The mean of total carbon sequestration is 7266 kg/ha which 65 % of that is related to soil sequestration. It is generally concluded that watershed operation, especially banquette as a mechanical operation has high potential in sequestration, and soil is the most important reservoir in this kinds of operations.   تغییرات اقلیمی, عملیات مکانیکی, ترسیب کربن در خاک, ترسیب کربن در پوشش گیاهی Carbon sequestration in soil, Carbon sequestration in vegetation cover, Climate changes, Watershed mechanical operations 47 55 http://jwmr.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-11-994-1&slc_lang=fa&sid=1 Salahudin zahedi صلاح الدین زاهدی zahedi51@gmail.com 10031947532846006985 10031947532846006985 Yes AREEO دکترای علوم و مهندسی آبخیزداری و عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی کردستان، سنندج، ایران