fa واسنجی روش روندیابی ماسکینگام با استفاده از الگوریتم کلونی مورچگان (مطالعه موردی: حوزه گرمرود) بلايای طبيعی (سيل، خشکسالی و حرکت های توده ای) بلايای طبيعی (سيل، خشکسالی و حرکت های توده ای) پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11px;"><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; روندیابی رودخانه و مخزن یکی از نکات مهم در پیش&shy; بینی سیلاب خروجی از حوزه آبخیز می &shy;باشد. بنابراین دقت در محاسبه آن سبب افزایش دقت سیلاب خروجی از حوزه آبخیز می &shy;شود. روش ماسکینگام یکی از روش&shy;های روندیابی رودخانه می &shy;باشد که ضرایب <span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman Bold,serif;">K</span></span></strong><strong> و </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman Bold,serif;">X</span></span></strong><strong> با توجه به نوع حوزه آبخیز و رودخانه تعیین می&shy; شود. در اکثر حوزه&shy; های آبخیز به دلیل عدم دسترسی به همه &shy;ی پارامترها، این ضرایب به &shy;صورت تقریبی در نظر گرفته می&shy; شوند لذا هدف از این پژوهش واسنجی روش ماسکینگام در حوزه گرمرود و تعیین ضرایب </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman Bold,serif;">K</span></span></strong><strong> و </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman Bold,serif;">X</span></span></strong><strong> بهینه می‌باشد. به‌این&shy; منظور ابتدا حوزه آبخیز گرمرود با استفاده از الحاقیه </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman Bold,serif;">HEC-GeoHMS</span></span></strong><strong> در محیط نرم &shy;افزار </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman Bold,serif;">ARC GIS</span></span></strong><strong> به 21 زیر حوزه &nbsp;و 18 بازه رودخانه تقسیم &shy;بندی شد. با استفاده از نرم &shy;افزار </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman Bold,serif;">HEC-HMS</span></span></strong><strong> سیلاب خروجی از هر یک از زیر حوزه&shy; ها محاسبه و روندیابی سیستم رودخانه&shy; ها با استفاده از مدل کامپیوتری تهیه&shy; شده انجام شد. به&shy; منظور واسنجی از روش بهینه&shy; سازی الگوریتم جامعه مورچگان استفاده شد، به‌صورتی که در مجموع 36 متغیر تصمیم (شامل 18 متغیر </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman Bold,serif;">K</span></span></strong><strong> و 18 متغیر </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman Bold,serif;">X</span></span></strong><strong>) تعیین شد. تابع هدف مجذور میانگین مربعات خطای داده&shy;های دبی هیدروگراف محاسباتی و مشاهداتی خروجی &nbsp;حوزه &nbsp;آبخیز در نظر گرفته شد. نتایج نشان داد ضرایب بهینه نسبت به ضرایب معمول در دوره&shy; های واسنجی و صحت سنجی به&shy; ترتیب مقدار تابع هدف را 28% و 2/4% کاهش می &shy;دهد.</strong></span></div> &nbsp; &nbsp;&nbsp;River and reservoir routing is very important in prediction of flood outflow from the catchment area. Therefore, accuracy of this calculation has close relationship with the increasing of accuracy in the outflow from the catchment area. The Muskingum method is a river routing methods, K and X coefficients are determined according to the type of catchment area and the river. But in most watersheds, these coefficients are considered approximately due to lack of parameters. Therefore, the aim of this study is to calibrate the Muskingum method in the Garmrood basin by determines K and X coefficients. Therefore At first, HEC-HMS software was used to calculate the flood for each sub-basin and then river routing was calculated using a computerized model. Aco algorithm is used in order to calibrate total of 36 decision variables (including 18 variables for K and 18 variables for X). Root Mean Square Error between computed and observed hydrograph data were taken as objective function. The results showed that the optimal coefficients reduced the value of the objective function about 28% and 4.2% respectively in calibration and verification periods. الگوریتم کلونی مورچگان, حوزه آبخیز گرمرود, روش ماسکینگام, روندیابی سیلاب, مدل HEC-HMS Ant colony algorithm, Flood routing, Garmrood basin, HEC-HMS model, Muskingumethod 1 10 http://jwmr.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1085-1&slc_lang=fa&sid=1 Iman Najafi ایمان نجفی iman.najafi.363@gmail.com 10031947532846009461 10031947532846009461 No Sari University of Agricultural Sciences and Natural Resources دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری Alireza Emadi علیرضا عمادی emadia355@yahoo.com 10031947532846009462 10031947532846009462 Yes Sari University of Agricultural Sciences and Natural Resources دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری Mohammad Ali Gholami-Sefidkuhi محمدعلی غلامی سفیدکوهی ma.gholami@sanru.ac.ir 10031947532846009463 10031947532846009463 No Sari University of Agricultural Sciences and Natural Resources دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری