Journal of Watershed Management Research

fa بهینه سازی ضرایب مدلهای نفوذ آب به خاک در زمین های مرکز ترویج و توسعه تکنولوژی هراز Optimization of infiltration models coefficients in fields of Haraz extension and technology development center تخصصي Special پژوهشي Research کمی نمودن و ارزیابی مدلهای نفوذ آب به خاک در سامانه‌های حفاظت خاک، سامانههای آبیاری، پژوهش‌های هیدرولوژی، سامانه‌های مدیریت حوضه‌های آبخیز و آبخیزداری کاربرد دارد. هدف این پژوهش بررسی کارایی مدل‌های مختلف آماری و تجربی در برآورد نفوذ آب به‌خاک در دو خاک شخم خورده و شخم نخورده در اراضی شالیزاری مرکز ترویج و توسعه تکنولوژی هراز استان مازندران است. مقدار نفوذ با استفاده از استوانه‌های دوگانه اندازه‌گیری و با مدل‌های نفوذ کوستیاکوف، کوستیاکوف-لوییز، فیلیپ، هورتون و سازمان حفاظت خاک آمریکا (SCS) مقایسه گردید. نتایج نشان داد سرعت نهایی نفوذ در خاک شخم نخورده 12/0 و در خاک شخم خورده 21/0 سانتی‌متر بر دقیقه بود. مقایسه مقدار نفوذ برآوردی از هر یک از مدل‌ها با مقادیر واقعی نشان داد که میانگین شاخص خطاسنجی مجذور میانگین مربعات خطای نرمال (NRMSE) در خاک شخم خورده و شخم نخورده به‌ترتیب 53/21 و 45/6 درصد به‌دست آمد. انجام فرآیند بهینه‌سازی ضرایب مدل‌های نفوذ در محیط Solver Excel، سبب بهبود کار و کاهش مقادیر شاخص فوق به‌ترتیب به 48/2 و 9/1 درصد شد. هم‌چنین برازش مدل‌های مختلف نفوذ پس از انجام فرآیند بهینه‌سازی ضرایب نشان داد در هر دو خاک شخم نخورده و شخم خورده مدل SCS برآوردهای بهتری در مقایسه با سایر مدل‌ها داشتند. بهطوری‌که شکل کلی مدل SCS برای خاک شخم نخورده I=0.8459t1.0417 +0.6985 و برای خاک شخم خورده I=0.891t1.026 +0.6985 بهدست آمد. در مجموع می‌توان اظهار داشت برازش مدل‌های فیزیکی و تجربی این مطالعه بر خاک‌های مناطق شالیزاری مازندران دارای دقت خوبی بود. از دیگر نتایج این پژوهش مناسب‌تر بودن نتایج در خاک شخم نخورده براساس شاخص  NRMSEبود. لذا می‌توان چنین روشی را در اراضی شالیزاری، استفاده نمود. Quantitation and evaluation of infiltration models are used in soil conservation, irrigation systems, hydrology investigations, watershed and watershed management systems. The purpose of this study was to estimate the infiltration by using statistical and experimental various models in two soils of plowed and without plowed in Haraz Technology and Development center paddy fields of Mazandaran province. The infiltration value was measured by the double rings in plowed and without plowed soils and then was compared with Kostiakov, Kostiakov-Lewis, Philippe, Horton and Soil Conservation Service (SCS) models. The results showed that the final infiltration rate in plowed and not plowed soils were 0.12 and 0.21 cm/min, respectively. The comparison of the estimated infiltration from each of the models with real amounts was done by the average normal root mean square error (NRMSE). The results showed that NRMSE values in plowed and not plowed soils were 21.53 and 6.45 %, respectively. With optimization of models in Solver Excel, amount of NRMSE reduced to 2.48 and 1.9%, respectively. Also according to comparison of infiltration models in both plowed and not plowed soils, the SCS and Kostiakov-Lewis models showed better fits than other models. So that, SCS model for not plowed soil was I=0.8459t1.0417 +0.6985 and for plowed soil was I=0.891t1.026 +0.6985. In general, could be said that fitting of physical and empirical models had good accuracy on Mazandaran paddy fields. Another finding of this study was the better results in the plowed soil based on NRMSE. Therefore, this method can use in paddy fields. بهینه سازی, کوستیاکوف- لوییز, مازنداران, مدل SCS, نفوذپذیری Optimization, Kostiakov-Lowis, Mazandaran, SCS, Infiltration 90 99 http://jwmr.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-205&slc_lang=fa&sid=1 مریم بیات ورکشی 10031947532846005815 10031947532846005815 Yes حمید زارع ابیانه 10031947532846005816 10031947532846005816 No علی قدمی فیروز آبادی 10031947532846005817 10031947532846005817 No ولی ا.. کریمی 10031947532846005818 10031947532846005818 No