Journal of Watershed Management Research

fa منشایابی رسوبات آبی حوضه ورتوران قزوین با روش انگشت نگاری ترکیبی Sediment source ascription in Vartavan catchment using composite fingerprint technique تخصصي Special پژوهشي Research نخستین گام برنامه‌ریزی برای اجرای برنامه‌های حفاظت خاک، تشخیص منابع تولید رسوب میباشد. به دلیل وجود مشکلات زیاد روشهای سنتی برای تعیین سهم منابع رسوب، روش انگشتنگاری بعنوان جایگزینی مناسب مورد توجه محققین قرار گرفته است. هدف اصلی این تحقیق استفاده از تکنیک انگشتنگاری ترکیبی برای تعیین سهم و اهمیت نسبی منابع رسوب حوزه ورتوان قزوین در تولید رسوب حوزه میباشد. بدین منظور پس از تهیه نقشه دقیق واحدهای سنگشناسی حوزه، تعداد 66 نمونه از منابع رسوب و 9 نمونه از رسوبات خروجی حوزه برداشت و بر روی آنها دانهبندی و تجزیه عنصری و کانیشناسی انجام گردید. سپس واحدهای نهگانه سنگشناسی با استفاده از روش تحلیل خوشهای به منابع سهگانه آتشفشانی، رسوبی تبخیری (آهکی) و رسوبی تخریبی دستهبندی گردید. با بکارگیری آزمون مقایسه میانگینها و تحلیل تابع تشخیص، سه ردیاب کادمیوم، سرب و کلسیت بعنوان ترکیب بهینه ردیاب‌ها تعیین شدند. خروجی مدلهای چندمتغیره ترکیبی نشان داد که در زیرحوزه کامان سهم واحدهای رسوبی تخریبی (مادستون قرمز، ماسهسنگ قرمز، شیل ذغالی)، تبخیری (آهک شیلی، آهک اوربیتولیندار، آهک با بینلایههای توف روشن) و آتشفشانی (توف تیره، آندزیت) به ترتیب برابر 4/63، 8/25 و 8/10 درصد، و در زیرحوزه موشقین به ترتیب برابر 2/36، 9/45 و 9/17 درصد میباشد و در خروجی کل حوزه، سهم این واحدها به ترتیب برابر 6/47، 4/37 و 1/15 درصد میباشد. اما اهمیت نسبی منابع رسوب که شاخصی است که عامل مساحت منابع مختلف در آن حذف شده است، در حوضه ورتوان و زیرحوضههای آن بصورت رسوبی تخریبی > رسوبی تبخیری > آتشفشانی است. Determining the relative contribution of sediment sources is the first step in planning for soil conservation programs. Due to many problems of traditional methods for determining the contribution of sediment sources, fingerprinting technique have attracted the researchers as an appropriate alternative. The main purpose of this study was to determine the relative contribution and importance of sediment sources of Vartavan catchment using composite fingerprinting technique. Therefore, after preparing the precise lithological map of catchment, 66 samples of sediment sources and 9 samples of sediments were collected. Particle size distribution, mineral and element content of samples were determined. Then nine lithological units were classified to three sediment sources (volcanic, calcareous and clastics) using cluster analysis. Three tracer including Cd, Pb and calcite were determined as the optimum tracers combination using discriminant function analysis. The output of multivariate mixing model showed that the contribution of sedimentary (red mudstone, red sandstone, black shale), calcareous (shale limestone, orbitolina limestone and plagioclase limestone) and volcanic sources (dark tuff, andesite) in Kaman subcatchment were 63.4, 25.8 and 10.8 percent and in Mushaghin subcatchment were 36.2, 45.9 and 17.9 percent, and in whole output were equal to 47.6, 37.4 and 15.1 percent respectively. But the relative importance of sediment sources that is an index that the effect of source area is removed, is as sedimentary > calcareous > volcanic in subcatchments and final outlet. تحلیل تشخیص, تحلیل خوشه ای, سنگ شناسی, اهمیت نسبی, ورتوان Discriminant analysis, cluster analysis, lithology, relative importance, Vartavan 123 131 http://jwmr.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-208&slc_lang=fa&sid=1 جمال مصفایی 10031947532846005831 10031947532846005831 Yes محمدرضا اختصاصی 10031947532846005832 10031947532846005832 No امین صالح‌پور جم 10031947532846005833 10031947532846005833 No محمدرسول رجبی 10031947532846005834 10031947532846005834 No