fa شبیه سازی و ارزیابی شاخص تکاپوی آب سد مخزنی شهید یعقوبی با استفاده از روش تحلیل پویایی سیستم تخصصي Special پژوهشي Research <strong><span dir="RTL"><span><span style="font-size: 10pt;">عرضه و تامین نیاز آبی با اطمینان پذیری بالا&nbsp; نیاز به برنامه&shy;های دقیق و&nbsp; کامل دارد&nbsp; لذا&nbsp; شناخت رفتار سد و&nbsp; شناسایی عملکرد آن از ملزومات مدیریت سیستم&shy;های منابع آب و برنامه&shy;ریزی آینده می&shy;باشد. در این پژوهش از نرم‌افزار </span></span></span><span style="font-family: times new roman,serif;"><span style="font-size: 8pt;">VENSIM</span></span><span dir="RTL"><span><span style="font-size: 10pt;"> که بر مبنای روش پویایی سیستم عمل می‌کند، جهت ارزیابی عملکرد سیستم موجود، پیش‌بینی روند تغییرات مصارف موجود مخزن در حال حاضر و ارزیابی ورودی موردنیاز&nbsp; بررسی و صحت سنجی ‌شده است و </span></span></span><span dir="RTL"><span><span style="font-size: 10pt;">&nbsp;شبیه‌سازی برای یک دوره 14 ساله (1391- 1378</span></span></span> <span dir="RTL"><span><span style="font-size: 10pt;">) انجام‌گرفته است. به‌منظور اعتبار سنجی نتایج مدل، عملکرد محاسبه‌ای و مشاهد<a name="_GoBack"></a>ه‌ای حجم مخزن مقایسه شدند و مقدار شاخص‌های جذر میانگین مربعات خطا (</span></span></span><span style="font-family: times new roman,serif;"><span style="font-size: 8pt;">RMSE</span></span><span dir="RTL"><span><span style="font-size: 10pt;">) ، خطای استاندارد (</span></span></span><span style="font-family: times new roman,serif;"><span style="font-size: 8pt;">SE</span></span><span dir="RTL"><span><span style="font-size: 10pt;">) و ضریب تشخیص (</span></span></span><span style="font-family: times new roman,serif;"><span style="font-size: 8pt;">R²</span></span><span dir="RTL"><span><span style="font-size: 10pt;">) به ترتیب 5/3، 1/3 و 83/0 محاسبه شد. با توجه به نتایج حاصل از شبیه‌سازی و پژوهش&shy;های میدانی و مشورت با متخصصین منابع آب منطقه، به ارزیابی عملکرد سد و شاخص تکاپوی آب </span></span></span><span dir="RTL"><span><span style="font-size: 10pt;">(</span></span></span><span style="font-family: times new roman,serif;"><span style="font-size: 8pt;">W.D.P</span></span><span dir="RTL"><span><span style="font-size: 10pt;">) که معادل با 128/0 می‌باشد، پرداخته شد. دلیل عدم عملکرد مناسب سد عواملی چون </span></span></span><span dir="RTL"><span><span style="font-size: 10pt;">مقدار ورودی به سد (میانگین سالانه 9 میلیون متر مکعب) به دلیل احداث سد خاکی در بالادست مخزن و آبگیری در بالادست توسط موتور تلمبه‌ها از رودخانه کال سالار می&shy;باشد و &nbsp;شرایط واقعی با اهداف اولیه قبل از احداث سد (حجم آب قابل تنظیم سالانه 39 میلیون مترمکعب) با شرایط موجود (حجم آب قابل تنظیم سالانه 5 میلیون مترمکعب) مطابقت نداشته است. در نهایت سیاست&shy;های افزایش راندمان آبیاری (10% تا 30% به منظور کمک به آبیاری بخشی از زمین&shy;های کشاورزی دشت جنگل به میزان 5/2 تا 8 میلیون متر مکعب) و بهره&shy;برداری بهنگام از سد (در جهت استفاده از جریانات سیلابی و تغذیه آب زیرزمینی) &nbsp;اعمال شد و نتایج نشان داد که با توجه به آبدهی رودخانه و مقدار تقاضا در 92 ماه از 168 ماه دوره شبیه‌سازی‌ شده قادر به پاسخگویی مقدار نیاز کشاورزی پایین‌دست (دشت رشتخوار) نمی‌باشد اما در 76 ماه علاوه بر اینکه قادر به پاسخگویی نیاز کشاورزی دشت رشتخوار هست قادر به کمک در تأمین بخشی از نیاز کشاورزی دشت جنگل نیز می&shy;باشد همچنین با توجه به مدل تهیه شده میزان حجم و ارتفاع مخزن براساس &nbsp;شرایط موجود بررسی گردید که سد با حجمی معادل 38 میلیون متر مکعب (حجم سد 72 میلیون متر مکعب) هم نیز توانایی پاسخگویی شرایط موجود را دارد.</span></span></span></strong> Water resources simulation is efficient tools to evaluate different options and decision in development conditions. Supply of water demand with high reliability need to exact and perfect planning. So, dam behavior recognition and it operation is from essentials of water resources systems management and future planning. In this study, the software VENSIM the method based on the dynamics of the system has been used. What makes using system dynamics different from other approaches used for studying complex systems (such as optimization) is the use of feedback loops.The model for evaluating the performance of existing systems , predict trends and evaluate the use of reservoirs already studied input is required. Model based on the data of the current status Shahid Yaghoobi dam has been comparison and verification. After validation of the simulation model constructed in terms of its logical structure for a period of 14 years (1378-1391) is conducted. In order validation results, performance calculation and observation were compared volume and values ​​of root mean square error (RMSE), standard error (SE) and the correlation coefficient (R²), respectively, 3.1, 2.467 and 0.89. The result of field research and simulation is showing that inflow because of soil dam in reservoir upstream and Dewatering in upstream by motor pumps from Kalsallar river had been very low and a significant amount is evaporated from dam back water, too (over 4.7 mcm in year). Based on these findings , it was determined that the actual conditions with the original goals before dam construction ( adjustable volume 39 million cubic meters annually ) with input data status quo ( adjustable annually, 5 million cubic meters of water ) does not match and negative consequences on downstream plains ( plain Roshtkhar and plain Jangal), including the reduction of surface currents have been feeding and the result of Water Delivery Performance index evaluating&nbsp; equal&nbsp; to 0.128 that it is showing project&nbsp; failure in access to plan of targets. And finally was operated scenarios is including irrigation efficiency increase (10% to 30%)<span dir="RTL">.</span> ارزیابی عملکرد شاخص تکاپوی آب سد, شبیه‌سازی, دشت رشتخوار , رودخانه کال‌سالار, VENSIM Performance evaluation, simulation, Roshtkhar plain, Kalsalar River, Vensim 188 199 http://jwmr.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-214&slc_lang=fa&sid=1 میلاد صباغی 10031947532846005878 10031947532846005878 No علی شاهنظری 10031947532846005879 10031947532846005879 Yes علی‌نقی ضیایی 10031947532846005880 10031947532846005880 No