Journal of Watershed Management Research

fa تعیین عوامل مؤثر بر گسترش طول آبکندها در حوزه ی آبخیز قاضیان استان فارس Identifying the Effective Factors on the Length Extension of Gullies in Ghazeian Watershed, Fars Province فرسايش خاک و توليد رسوب فرسايش خاک و توليد رسوب پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11px;">نیاز به مطالعه ی دقیق و شناخت عوامل مؤثر بر فرسایش آبکندی، به دلیل تخریب خاک و تولید رسوب فراوان، و اثرگذاری عوامل مختلف بر شکل گیری و توسعه ی آن، امری ضروری است. به این منظور در این پژوهش، طول  آبکند، مساحت آبخیز در بالای نقطه ی گسترش، شیب پیشانی، درصد سنگ ریزه، خاک لخت، پوشش گیاهی، لاشبرگ، قابلیت هدایت الکتریکی عصاره ی اشباع، اسیدیته، درصد مادهی آلی، نسبت جذبی سدیم، درصد رس، سیلت و شن  در 30 آبکند در سال 1396 اندازه گیری شد. به منظور تعیین فاکتورهای تأثیرگذار بر طبقه بندی نمونه ها، تحلیل عاملی با استفاده از نرمافزار <span dir="LTR">SAS</span> (نسخه ی 1/9)  انجام پذیرفت. عوامل مؤثر بر گسترش طول آبکندها با استفاده از روش رگرسیون چند متغیره ی پس رونده و به کمک نرم افزار <span dir="LTR">SPSS</span> (نسخه ی 16)، با در نظر گرفتن طول آبکند به عنوان متغیر وابسته و سایر موارد اندازه گیری شده به عنوان متغیرهای مستقل تعیین شد. نتایج این پژوهش نشان داد عوامل هدایت الکتریکی عصارهی اشباع، مساحت آبخیز گسترش، و درصد خاک لخت، مهمترین نقش را در گسترش طول آبکندها در حوزهی آبخیز قاضیان واقع در شمال استان فارس دارند. لذا پیشنهاد می شود توجه بیشتری به کنترل فرسایش در پیشانی آبکندها داشت و با استقرار پوشش گیاهی سازگار و مقاوم، به کاهش سطوح فاقد پوشش و افزایش ضریب زبری اقدام کرد. همچنین ضروری است در هر منطقه (اقلیم) از کشور یک حوزه ی آبخیز دارای فرسایش آبکندی به طور کامل تجهیز شود و پژوهشهای دقیقتری، بر روی ساختار ذرات خاک، پوشش گیاهی، رژیم و شدت بارش، ارتفاع رواناب، تنش برشی، سرعت جریان، ویژگی های مورفومتریک، نوع شیب و پوشش، مکانیسم ایجاد و گسترش آبکندها و روشهای کنترل فرسایش آبکندی صورت گیرد.</span></div> <div style="text-align: justify;">   Due to soil degradation and abundant of sediment production, the exact recognition of affecting factors on gullies erosion, and the impact of various factors on gully’s formation and development, require a more accurate study. In this regard, in the present study the length of gully, the area above headcut, headcut slope, percent of closed grain, bare soil, cover vegetation, litter, saturated electrical conductivity, pH, percent of organic matter, sodium absorption ratio, and percent of clay, silt and sand were measured in 30 gullies in 2018. Factor analysis with SAS software (version 9.1) was performed to determine the factors affecting the samples classification. Backward regression method in SPSS software (version 16) was used to determine the affecting factors on extension length of gullies, considering the length of gullies as dependent variable and other measured parameters as independent variables. The results of the study showed that the saturated extract electrical conductivity, the area above headcut and the percentage of bare soil factors play the most important role on the length extension of gullies in the Ghazeian watershed, located in the north of Fars province. Therefore, it is recommended to control erosion at headcut and through establishing the adaptable and resistance canopy copy cover, reduces the uncover area and increases the roughness coefficient. Also, it is essential to have a watershed in different part (climate) of the country having gully erosion to perform accurate research on soil particles, canopy cover, type and rate of rainfall, runoff height, shear stress, flow velocity, morphological characteristics, type of slope and its cover, mechanism of creation and expansion of gullies, and the gully erosion control methods.</div> <span dir="RTL"></span> آبکند, پوشش گیاهی, خاک لخت, فرسایش Bare Soil, Cover Vegetation, Erosion, Gully 72 82 http://jwmr.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1040-1&slc_lang=fa&sid=1 Seyed Masoud Soleimanpour سید مسعود سلیمان پور m.soleimanpour@yahoo.com 10031947532846009067 10031947532846009067 Yes Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO) بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی Majid Soufi مجید صوفی majidsoufi2@gmail.com 10031947532846009068 10031947532846009068 No Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO) بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی Mohammad Javad Rousta محمد جواد روستا mjrousta@yahoo.com 10031947532846009069 10031947532846009069 No Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO) بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی Samad Shadfar صمد شادفر samad.shadfar@gmail.com 10031947532846009070 10031947532846009070 No Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO) پژوهشکده ی حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران Ladan Jowkar لادن جوکار ljowkar93@gmail.com 10031947532846009071 10031947532846009071 No Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO) سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی Hojat alah Keshavarzi حجت اله کشاورزی hojat.keshavarzi.1351@gmail.com 10031947532846009072 10031947532846009072 No Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO) سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی