پاییز و زمستان 1400                   برگشت به فهرست مقالات | برگشت به فهرست نسخه ها

XML English Abstract Print


سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ایران
چکیده:   (55 مشاهده)
رودخانه کرخه به عنوان سومین رودخانه بزرگ ایران، همه ساله حجم آب وسیعی را به دشت خوزستان روانه می‏کند. احداث سد مخزنی کرخه در کنار مزیت­های متعدد، جریان رودخانه­ را در پایین­دست خود بطور گسترده تحت تاثیر قرار می­دهد. نادیده گرفتن اثرات سازه­ها در حذف یا کاهش جریان­های رودخانه­ای و به ویژه ظرفیت­های سیلابی، منجر به سرمایه‏گذاری در زمینه کشاورزی، صنعت و شهرسازی در حاشیه‏ رودخانه­ها، پایین دست سدها و نواحی پرخطر در برابر سیل شده است. در مطالعه حاضر به بررسی روند تغییرات رژیم سالانه و سیلابی رودخانه­ کرخه در یک بازه زمانی حدودا 50 ساله و بررسی ارتباط این تغییرات با تاسیس سد کرخه پرداخته شد. بدین منظور از چهار آزمون آماری (Pettitt، SNHT، Buishand، von Neumann) برای بررسی همگنی داده‌های دبی حداکثر لحظه­ای و دبی متوسط سالانه در ایستگاه هیدرومتری پای‏پل و تعیین نقاط تغییر و جهش، استفاده شد. با توجه به آبگیری سد کرخه در سال 1380، نتایج مطالعه نشان داد که میانگین دبی­های حداکثر لحظه­ای، در بازه زمانی 32 ساله قبل از افتتاح سد در ایستگاه هیدرومتری پایین دست سد (ایستگاه پای­پل)، برابر با 1976 مترمکعب بر ثانیه و در 16 سال پس از آن که همزمانی با افتتاح سد کرخه نیز دارد، با کاهش چشمگیر 78 درصدی، معادل 417  مترمکعب بر ثانیه  شده است. لذا با توجه به حذف پیک­های سیلابی بلافاصله پس از احداث سد کرخه، با قاطعیت می­توان شاهد تاثیر سد بر مهار پیک­های سیلابی رودخانه کرخه بود. به منظور تعیین نقش پارامترهای اقلیمی بر دبی رودخانه نیز، از آزمون همبستگی پیرسون استفاده شد که نتایج بدست آمده نشان داد که بیشترین همبستگی دبی حداکثر لحظه­ای در سطح معنی­داری 95 درصد، با پارامتر SPEI یا خشکسالی هواشناسی می­باشد. همچنین پایش تصاویر ماهواره­ای نشان می­دهد که تا قبل از آبگیری سد کرخه (1380)، پهنه های سیلابی در شرایط وقوع سیلاب، پوشیده از آب بوده و پس ازین سال با وجود رخداد سیل و گزارش دبی پیک بالا در رودخانه کرخه، هیچگونه آبگیری از رودخانه کرخه در دشت­های سیلابی مشاهده نشده است.
     
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: هيدرولوژی
دریافت: 1399/10/8 | ویرایش نهایی: 1400/6/21 | پذیرش: 1400/4/11 | انتشار: 1400/6/10

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA

ارسال پیام به نویسنده مسئول


بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به (پژوهشنامه مدیریت حوزه آبخیز (علمی-پژوهشی می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2021 CC BY-NC 4.0 | Journal of Watershed Management Research

Designed & Developed by : Yektaweb