دوره 12، شماره 24 - ( پاییز و زمستان 1400 1400 )                   جلد 12 شماره 24 صفحات 248-236 | برگشت به فهرست نسخه ها

XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Razavizadeh S, Lotfinasab Asl S, Dargahian F, Saeedifar Z. The Impact of Karkheh Dam and Meteorological Parameters on the Annual and Peak Regime and Flood Plains of Karkheh River. jwmr. 2021; 12 (24) :236-248
URL: http://jwmr.sanru.ac.ir/article-1-1127-fa.html
رضوی زاده سمانه، لطفی نسب اصل سکینه، درگاهیان فاطمه، سعیدی فر زهرا. تاثیر احداث سد کرخه و عوامل اقلیمی بر رژیم سالیانه، سیلابی و پهنه های سیل گیر رودخانه کرخه. پ‍‍ژوهشنامه مديريت حوزه آبخيز. 1400; 12 (24) :248-236

URL: http://jwmr.sanru.ac.ir/article-1-1127-fa.html


بخش تحقیقات بیابان، موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
چکیده:   (1015 مشاهده)
چکیده مبسوط
مقدمه و هدف: رودخانه کرخه به­ عنوان سومین رودخانه بزرگ ایران، همه ساله حجم آب وسیعی را به دشت خوزستان روانه می‏ کند. احداث سد مخزنی کرخه در کنار مزیت­ های متعدد، جریان رودخانه­ را در پایین­دست خود به­ طور گسترده تحت تاثیر قرار می­دهد. نادیده گرفتن اثرات سازه­ ها در حذف یا کاهش جریان­ های رودخانه­ ای و به ­ویژه ظرفیت­ های سیلابی، منجر به سرمایه‏ گذاری در زمینه کشاورزی، صنعت و شهرسازی در حاشیه‏ رودخانه­ ها، پایین دست سدها و نواحی پرخطر در برابر سیل شده است.
مواد و روش ‏ها: در مطالعه حاضر به بررسی روند تغییرات رژیم سالانه و سیلابی رودخانه­ کرخه در یک بازه زمانی حدودا 50 ساله و بررسی ارتباط این تغییرات با تاسیس سد کرخه پرداخته شد. بدین منظور از چهار آزمون آماری (Pettitt، SNHT، Buishand، von Neumann) برای بررسی همگنی داده‌های دبی حداکثر لحظه ­ای و دبی متوسط سالانه در ایستگاه هیدرومتری پای‏پل و تعیین نقاط تغییر و جهش، استفاده شد. همچنین به ­منظور تعیین نقش پارامترهای اقلیمی بر دبی رودخانه نیز، از آزمون همبستگی پیرسون استفاده شد.
یافته‏ ها: با توجه به آبگیری سد کرخه در سال 1380، نتایج مطالعه نشان داد که میانگین دبی­ های حداکثر لحظه ­ای، در بازه زمانی 32 ساله قبل از افتتاح سد در ایستگاه هیدرومتری پایین دست سد (ایستگاه پای­پل)، برابر با 1976 مترمکعب بر ثانیه و در 16 سال پس از آن که همزمانی با افتتاح سد کرخه نیز دارد، با کاهش چشمگیر 78 درصدی، معادل 417  مترمکعب بر ثانیه شده است. لذا با توجه به حذف پیک ­های سیلابی بلافاصله پس از احداث سد کرخه، با قاطعیت می­ توان شاهد تاثیر سد بر مهار پیک­ های سیلابی رودخانه کرخه بود. همچنین نتایج بدست آمده نشان داد که بیشترین همبستگی دبی حداکثر لحظه­ ای در سطح معنی­ داری 95 درصد، با پارامتر SPEI یا خشکسالی هواشناسی می ­باشد. پایش تصاویر ماهواره­ ای نیز نشان می ­دهد که تا قبل از آبگیری سد کرخه (1380)، پهنه های سیلابی در شرایط وقوع سیلاب، پوشیده از آب بوده و پس ازین سال با وجود رخداد سیل و گزارش دبی پیک بالا در رودخانه کرخه،
هیچ­گونه آبگیری از رودخانه کرخه در دشت­های سیلابی مشاهده نشده است.

نتیجه ‏گیری: رژیم سیلابی رودخانه کرخه در پایین‏دست سد کرخه، از سال 1376 شاهد روند کاهشی ناشی از تغییرات شاخص خشکسالی اقلیمی بوده که از سال 1380، تحت تاثیر افتتاح سد کرخه از روند ثابتی برخوردار بوده و مهار سیلاب­ ها توسط سد را نمایش می ­دهد.
 
 
متن کامل [PDF 779 kb]   (57 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: هيدرولوژی
دریافت: 1399/10/8 | ویرایش نهایی: 1400/12/4 | پذیرش: 1400/4/11 | انتشار: 1400/6/10

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA

ارسال پیام به نویسنده مسئول


بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به (پژوهشنامه مدیریت حوزه آبخیز (علمی-پژوهشی می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2022 CC BY-NC 4.0 | Journal of Watershed Management Research

Designed & Developed by : Yektaweb