دوره 12، شماره 24 - ( پاییز و زمستان 1400 1400 )                   جلد 12 شماره 24 صفحات 119-109 | برگشت به فهرست نسخه ها

XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Hosseinzad J, Raei M, Ghorbani M A. Development of an Optimization Model for Water Resources Allocation under Uncertain Conditions (Case study: Marand Watershed). jwmr. 2021; 12 (24) :109-119
URL: http://jwmr.sanru.ac.ir/article-1-1137-fa.html
حسین زاد جواد، راعی مهری، قربانی محمدعلی. توسعه مدل بهینه سازی تحت شرایط عدم قطعیت برای تخصیص منابع آب (مطالعه موردی: آبخیز مرند). پ‍‍ژوهشنامه مديريت حوزه آبخيز. 1400; 12 (24) :119-109

URL: http://jwmr.sanru.ac.ir/article-1-1137-fa.html


دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز
چکیده:   (873 مشاهده)
چکیده مبسوط
مقدمه و هدف: با توجه به محدودیت منابع آب، مسائل مربوط به مناقشات تخصیص آب از جمله نگرانی­های مهم برنامه­ریزان و مصرف­کنندگان آب است. عدم قطعیت موجود در سیستم منابع آب و تغییرات آب و هوایی نیز تخصیص بهینه منابع آب در بخش کشاورزی را پیچیده­تر کرده­­ است. بنابراین، در مطالعه حاضر سعی می­گردد که با توسعه مدل­ برنامه­ریزی ریاضی که قادر به لحاظ پویایی و شرایط عدم ­حتمیت هم در پارامترهای توابع هدف و هم در محدودیت­ها باشد، به تخصیص بهینه منابع آب در آبخیز مرند پرداخته ­شود.
مواد و روش ها: در این مطالعه یک مدل برنامه­ریزی تصادفی چندمرحله­ای تعاملی مبتنی بر عدم­ قطعیت (UIMSP) از طریق تلفیق روش معیار کاتااوکا و برنامه­ ریزی محدودیت شانس در یک چارچوب تصمیم­ گیری چند­مرحله ­ای برای مدیریت منابع آب کشاورزی آبخیز مرند در دوره­ های مختلف برنامه­ ریزی توسعه داده­ شده ­است. یک درخت سناریوی دو دوره­ای با ترکیبات مختلف احتمال نقض محدودیت­ ها (α) و سطوح مختلف معیار فرکتایل برای تابع هدف (β) انتخاب شدند.
یافته ­ها: نتایج نشان می­دهد که مینیمم سود خالص سیستم، زمانی‌‌که α= 0/01 و   β= 0/9 باشند 1010×[983/6، 46/6] ریال حاصل می‌‌شود و ماکزیمم آن زمانی‌‌که  و باشند 1010×[1483/1، 699/7] ریال می‌‌باشد. همچنین به ازاء هر احتمال تخطی از محدودیت (α)، با افزایش سطح رضایت تابع هدف (β)، هر دو کران بالا و پایین سود خالص سیستم به تدریج کاهش می ­یابد، درحالی­که اختلاف بین سود خالص سیستم تحت سطوح مختلف تخطی از محدودیت (α) قابل توجه است. همچنین نتایج حاصل از مدل UIMSP نشان می ­دهد کمبود آب در سناریوهای مختلف به دلیل ناکافی بودن منابع آب در آبخیز مرند مشاهده می­ شود. با این حال بر اساس نتایج مدل، در دوره دوم علیرغم کاهش در مقدار آب موجود، میزان کمبود آب با افزایش کارایی آبیاری کاهش یافته است. به ­عنوان مثال، تحت شدت جریان متوسط مقدار کمبود آب سطحی و زیرزمینی آبخیز در دوره اول به ترتیب برابر با 43/6 درصد و 32/5 درصد می­باشد که در دوره دوم به میزان [36/9، 24/5] درصد و [24/5، 0] درصد کاهش می ­یابد.
نتیجه­ گیری: نتایج حاصل از مدل توسعه یافته به تصمیم­ گیرندگان کمک می­کند تا تعاملات بالقوه بین ریسک­ های مربوط به تابع هدف تصادفی و محدودیت­ های موجود را بررسی کنند. همچنین افزایش بهره ­وری آبیاری و به ­روزرسانی سیستم­ های آبیاری از اصلی­ ترین استراتژی­ هایی هستند که می ­توانند ضمن کاهش آسیب­ های زیست محیطی­، یک مزیت اقتصادی برای کشاورزان فراهم کنند.
 
متن کامل [PDF 1328 kb]   (48 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: مديريت حوزه های آبخيز
دریافت: 1399/11/29 | ویرایش نهایی: 1400/12/3 | پذیرش: 1400/2/25 | انتشار: 1400/6/10

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA

ارسال پیام به نویسنده مسئول


بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به (پژوهشنامه مدیریت حوزه آبخیز (علمی-پژوهشی می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2022 CC BY-NC 4.0 | Journal of Watershed Management Research

Designed & Developed by : Yektaweb