دوره 12، شماره 23 - ( بهار و تابستان 1400 )                   جلد 12 شماره 23 صفحات 118-108 | برگشت به فهرست نسخه ها

XML English Abstract Print


پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی
چکیده:   (964 مشاهده)
     چالش­ های زیست‌محیطی در نتیجه افزایش جمعیت انسانی و افزایش تقاضا برای بهره­ برداری از منابع طبیعی روز به‌روز افزایش می ­یابد و سوء مدیریت منابع طبیعی باعث ظهور ناپایداری در شاخص­ های محیطی می­شود. تخریب حوزه­ های آبخیز با فرسایش خاک و تولید رسوب، یکی از مهم­ترین مسائل زیست­ محیطی در ایران است. ازاین‌رو تهیه و تکمیل اطلاعات مکانی ویژگی­های طبیعی حوزه­های آبخیز و اولویت­ بندی آن‌ها برای استفاده در مدیریت جامع حوزه آبخیز ضروری است. در این پژوهش با هدف بررسی وضعیت برخی شاخص­ ها و اولویت­ بندی زیرحوضه ­ها در حوزه آبخیز کرخه، شاخص­ های حساسیت واحدهای سنگی به فرسایش، شاخص فرسایندگی فورنیه اصلاح‌شده، شدت فرسایش حوضه از مدل تجربی EPM و رسوب‌دهی حوضه از نسبت تحویل رسوب لگاریتمی استخراج و تحلیل شدند. پس از استاندارد­سازی و مقایسه شاخص‌ها اولویت­بندی زیرحوضه­ ها انجام شد. همچنین از روش خوشه­ بندی نیز برای گروه بندی زیرحوضه ­ها و شاخص­ های فوق‌الذکر و شاخص ­های توپوگرافی استفاده شد. نتایج بررسی حساسیت سازندها به فرسایش نشان داد که طبقه حساس به فرسایش، با 60 درصد بیش­ترین فراوانی را در این حوضه دارند. بزرگ‌ترین گروه همگن شامل نه زیرحوضه با کدهای2213، 2214، 2221، 2222، 2223، 2225، 2226، 2227 و 2228 است و شاخص­های مساحت و طول جریان بیشترین شباهت را با هم نشان دادند. نتایج بررسی فرسایندگی باران و میانگین فرسایش نیز نشان­ دهنده ­ی آن است که طبقه فرسایندگی "خیلی زیاد" و طبقه فرسایش "زیاد"، بیش­ترین مساحت (به ترتیب 49 و 52 درصد) را در این حوضه دارند که میانگین فرسایندگی و فرسایش کل حوضه، به ترتیب 60 /6میلی­متر و 727  مترمکعب بر کیلومترمربع در سال به ­دست آمد. نتایج رتبه­بندی میانگین شاخص ­ های حساسیت سازندهای زمین ­شناسی، فرسایندگی باران و فرسایش هر زیرحوضه نشان می­ دهد که زیرحوضه­ هایی مانند 2215 (کرخه بالا) و 2224 (خرم آباد) از نظر برنامه ­ریزی و اقدام های عملی در سطوح مدیریتی در اولویت هستند و زیرحوضه­ هایی مانند 2211 (پایاب کرخه) و 2227 (آب الشتر) در اولویت کمتری نسبت به سایر زیرحوضه­  های حوزه آبخیز کرخه قرار دارند.

متن کامل [PDF 1320 kb]   (151 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: فرسايش خاک و توليد رسوب
دریافت: 1398/3/19 | ویرایش نهایی: 1400/5/26 | پذیرش: 1398/8/1 | انتشار: 1400/5/26

بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.