بهار و تابستان                   برگشت به فهرست مقالات | برگشت به فهرست نسخه ها

XML English Abstract Print


گروه آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس، نور، ایران
چکیده:   (605 مشاهده)
چکیده مبسوط
مقدمه و هدف: تغییر اقلیم به صورت مستقیم روی مولفه ­های هیدرولوژیک و منابع آبی تاثیر­گذار است و جریان خروجی از حوضه را تحت تاثیر قرار می­دهد. محاسبه میزان تغییرات احتمالی در مقادیر بارش و رواناب نقش مهمی در سیاست­گذاری و برنامه­ریزی منابع آب در شرایط تغییر اقلیم خواهد داشت. در این پژوهش شبیه­ سازی رواناب حوزه ­های آبخیز شرق استان مازندران (تالار، تجن، نکارود و بابل­رود) تحت تاثیر تغییر اقلیم در دوره زمانی آتی (2040-2021) مورد بررسی قرار گرفت.
مواد و روش­ها: برای بررسی تغییر اقلیم، از یکی از مدل­های گردش عمومی جوی- اقیانوسی با نام HadGEM2 تحت سناریوهای اقلیمی ( RCP 2.6 و RCP 8.5) استفاده شده است. برای ریزمقیاس­ نمایی داده­های اقلیمی از مدل Lars-WG استفاده شد. برای این منظور از داده ­های روزانه بارش، بیشینه و کمینه دما و ساعات آفتابی ایستگاه­های منتخب چهار حوضه در دوره فعلی (2016-1997) استفاده و مقادیر روزانه داده­های اقلیمی بارش، بیشینه و کمینه دما و ساعات آفتابی 40 سال آینده (2021-2060) تولید و شبیه ­­سازی شد. جهت شبیه ­سازی بارش- رواناب از مدل هیدرولوژیکی IHACRES استفاده شد. به این منظور، داده­های بارش، دمای میانگین و دبی روزانه دوره فعلی (2016-1997) چهار حوضه وارد نرم ­افزار IHACRES شد. پس از واسنجی و اعتبار­سنجی به منظور تعیین عملکرد مدل، داده­های اقلیمی تولید شده توسط مدل HadGEM2 وارد IHACRES شد و سری روزانه دبی برای دوره آتی (2040-2021) پیش­بینی شد.  
یافته­ها: یافته ­های حاصل از بررسی تغییر اقلیم نشان داد در هر چهار حوضه، میانگین ماهانه دمای کمینه و دمای بیشینه در تمامی ماه­های سال دوره آتی در هر دو سناریو نسبت به دوره فعلی افزایش یافت. میانگین ماهانه بارش در هر دو سناریو نسبت به دوره فعلی روند ثابتی ندارد و در ماه­های مختلف متفاوت است. یافته­ های حاصل از پیش ­بینی رواناب نشان داد متوسط 20 ساله دبی پیش­ بینی شده در ایستگاه­های منتخب حوضه تالار، تجن و نکارود در دوره آتی برای هر دو سناریو نسبت به دوره فعلی کاهش داشته است، اما در ایستگاه منتخب حوضه بابلرود، این مقدار در سناریو RCP 2.6 نسبت به دوره فعلی افزایش داشته است.
نتیجه­گیری: به طور کلی تاثیر تغییرات اقلیمی بر منابع آب یکی از چالش­های پیش روی برنامه ­ریزان منابع آب است و می­تواند پیامدهای جدی را متوجه اکوسیستم ­ها و جوامع کند. بر اساس یافته­ های پژوهش و اهمیت آثار تغییر اقلیم در وضعیت هیدرولوژی حوضه­ های منطقه مطالعاتی، اعمال سیاست­های مناسب به منظور مدیریت پایدار منابع آب ضروری است.

 
متن کامل [PDF 1997 kb]   (90 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: هيدرولوژی
دریافت: 1401/11/2 | ویرایش نهایی: 1402/9/26 | پذیرش: 1402/9/27

بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.